گزارش هفته: افزایش نرخ‌های حمل و نقل دریایی و تحولات بازار انرژی — ۱۵ آبان ۱۴۰۵

نرخ‌های کشتی‌های Very Large Crude Carrier (VLCC) در هفته جاری به دلیل تقاضای بالا و محدودیت‌های عرضه در بازار جهانی افزایش یافته است. این افزایش نرخ‌ها نه تنها بر شرکت‌های حمل و نقل تأثیر می‌گذارد بلکه به طور مستقیم بر قیمت‌های نفت خام و هزینه‌های تولید نیز تأثیرگذار است.

در همین حال، وضعیت بازار LNG و حمل نفتا تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی قرار دارد، به طوری که شرکت TotalEnergies از افزایش دو رقمی فروش LNG خود خبر داده است. همچنین، روند بازسازی پالایشگاه‌های پارس جنوبی و برنامه‌های صادرات گازوئیل روسیه نیز در کانون توجه قرار دارد و مدیرعامل شرکت نفت و گاز پارس بر اهمیت تکمیل این عملیات تأکید کرده است.

بیشتر بخوانید: پتروبراس طرح بازسازی میدان تپی را با تأیید LR پیش می‌برد

تحلیل وضعیت بازار حمل و نقل دریایی و سفارشات تانکرها

نرخ‌های کشتی‌های Very Large Crude Carrier (VLCC) در هفته جاری شاهد افزایش قابل توجهی بوده است. این افزایش به دلیل تقاضای بالای نفت خام و محدودیت‌های عرضه در بازار جهانی به وقوع پیوسته و مالکان کشتی‌ها امیدوارند که این روند ادامه یابد. با وجود کاهش فعالیت‌ها در اواخر هفته، مالکان با اعتماد به نفس در بازار باقی مانده‌اند. به گفته تحلیلگران، این افزایش نرخ‌ها به طور متوسط به ۷۵,۰۰۰ دلار در روز رسیده که نسبت به قیمت‌های چند هفته پیش رشد قابل توجهی دارد و تأثیر عمیقی بر استراتژی‌های تجاری شرکت‌های نفتی داشته است.

افزایش نرخ‌های VLCC نه تنها بر شرکت‌های حمل و نقل تأثیر می‌گذارد، بلکه به طور مستقیم بر قیمت‌های نفت خام و هزینه‌های تولید نیز تأثیرگذار است. این وضعیت می‌تواند به افزایش هزینه‌های مصرف‌کننده و در نتیجه افزایش قیمت‌های انرژی در بازارهای جهانی منجر شود. همچنین، مالکان کشتی‌های VLCC با چالش‌هایی از جمله افزایش هزینه‌های عملیاتی و نیاز به بهبود بهره‌وری در ناوگان خود روبرو هستند. با این حال، این افزایش نرخ‌ها می‌تواند انگیزه‌ای برای سرمایه‌گذاری در ناوگان جدید و بهبود تکنولوژی‌های حمل و نقل باشد.

در عین حال، سفارشات جدید در صنعت کشتی‌سازی به ویژه در بخش تانکرها، رکوردهای جدیدی را ثبت کرده است. در بازه زمانی ژانویه تا سپتامبر ۲۰۲۶، ۲۶۷ تانکر نفتی به ظرفیت ۶۷ میلیون DWT سفارش داده شده که رشد ۲۶۷.۷ درصدی نسبت به سال گذشته را نشان می‌دهد. از این تعداد، ۱۷۲ فروند از نوع VLCC بوده و همچنین ۸۳ فروند کشتی LNG نیز به ظرفیت ۱۳.۱۲ میلیون CBM سفارش داده شده است. قیمت‌های ساخت تانکرها و کشتی‌های باری به طور کلی پایدار است، در حالی که قیمت‌های کشتی‌های بزرگ کانتینری و LNG کمی کاهش یافته است.

وضعیت سفارشات در بخش کشتی‌سازی خوب به نظر می‌رسد، به طوری که برای کشتی‌های باری با ظرفیت بالای ۲۰,۰۰۰ DWT، ۱,۴۴۹ فروند با ظرفیت ۱۴۵.۳ میلیون DWT در انتظار ساخت هستند که ۱۴.۲ درصد از ناوگان تجاری را شامل می‌شود. همچنین، ۵۷۴ فروند تانکر نفتی با ظرفیت ۶۰,۰۰۰ DWT و بالاتر نیز به ظرفیت ۱۳۵.۴ میلیون DWT در حال سفارش هستند که ۲۹.۳ درصد از ناوگان تانکرها را تشکیل می‌دهد. این آمار نشان‌دهنده‌ی فعالیت‌های گسترده در صنعت کشتی‌سازی و به ویژه در بخش تانکرها است.

افزایش قیمت LNG و وضعیت حمل نفتا در بازار جهانی

در هفته‌ای که گذشت، وضعیت بازار LNG و حمل نفتا تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی و تغییرات نرخ‌های حمل و نقل مورد توجه قرار گرفت. شرکت TotalEnergies در گزارشی اعلام کرد که فروش LNG این شرکت در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۳ با افزایش دو رقمی روبرو شده و پیش‌بینی می‌کند که قیمت‌های LNG به‌طور قابل‌توجهی افزایش یابد. این افزایش قیمت به دلیل ادامه جنگ در ایران و اختلالات ناشی از آن در زنجیره تأمین گاز طبیعی رخ داده است. برآوردها نشان می‌دهد که قیمت‌ها تا پایان سال جاری میلادی در سطوح بالاتری باقی خواهند ماند و این موضوع می‌تواند تأثیرات اقتصادی و تجاری گسترده‌ای بر بازار جهانی انرژی داشته باشد.

از سوی دیگر، LR Tankers در گزارشی به بررسی وضعیت حمل نفتا پرداخته و تأکید کرده است که تغییرات در نرخ‌های حمل و نقل تأثیر زیادی بر بازار نفتا گذاشته است. در اکتبر، نرخ حمل LR۲ از مدیترانه به ژاپن به طور میانگین به حدود ۶۵ دلار در هر تن رسید که این میزان به وضوح بالاتر از نرخ‌های سال‌های گذشته است. با وجود کاهش ۲۵ درصدی از اوج میانه اکتبر، نرخ‌های حمل و نقل همچنان به طور قابل توجهی بالاتر از نرخ میانگین نفتا قرار دارد.

تحلیلگران بر این باورند که افزایش هزینه‌های حمل و نقل می‌تواند به چالش‌های جدی برای بازار نفتا منجر شود. در اکتبر، دو کشتی LR۲ تنها ۲ بار از ۲۴ بار نفتا غربی را حمل کردند که نسبت به ۶ بار در ژانویه کاهش یافته است. در عوض، بارهای MR از ۱۰ به ۲۱ بار افزایش یافته‌اند. این تغییر عمدتاً در مدیترانه رخ داده است که در اکتبر ۱۵ بار MR به آسیا ارسال کرده است. این تحولات نشان‌دهنده تغییرات در الگوهای حمل و نقل و جابه‌جایی بارها در بازار نفتا است.

دسترسی به کشتی‌های LR۲ به دلیل فعالیت‌های سنگین در این منطقه محدود شده و نفتای شرقی به طور فزاینده‌ای به کشتی‌های LR۱ و MR وابسته شده است. در حالی که نرخ‌های حمل و نقل LR۱ و LR۲ از خلیج فارس به ژاپن از جولای بیش از دو برابر شده‌اند، حملات به تانکرها و ترافیک در خلیج عمان شرایط را برای هر مسیر به آسیا دشوار کرده است. با این حال، انتظار می‌رود اگر نرخ‌های LR به کاهش ادامه دهند، بارهای نفتای غربی بیشتری در بارگیری‌های دسامبر بازگردند.

در نهایت، با وجود بهبود شرایط اقتصادی مواد اولیه، حاشیه‌های cracker همچنان نازک باقی مانده و قیمت‌های اتیلن نتوانسته‌اند با افزایش قیمت‌های نفتا همگام شوند. این وضعیت می‌تواند به چالش‌های بیشتری برای تقاضا در بازار پتروشیمی منجر شود و بر آینده حمل و نقل نفتا و LNG تأثیر بگذارد.

پیشرفت بازسازی پالایشگاه‌های پارس جنوبی و برنامه صادرات گازوئیل روسیه

در هفته‌ای که گذشت، توجه ویژه‌ای به روند بازسازی پالایشگاه‌های پارس جنوبی و همچنین برنامه‌های صادرات گازوئیل روسیه معطوف شد. تورج دهقانی، مدیرعامل شرکت نفت و گاز پارس، در بازدید از پالایشگاه‌های فازهای ۴ و ۵، ۹ و ۱۰ و ۱۴ پارس جنوبی، بر اهمیت تکمیل عملیات بازسازی تأسیسات آسیب‌دیده تأکید کرد و ابراز امیدواری کرد که این واحدها به‌زودی به چرخه بهره‌برداری بازگردند. وی همچنین به مشکلات موجود در این مسیر اشاره کرد و بر لزوم مدیریت ریسک‌ها و رفع موانع تأکید داشت.

دهقانی در بازدیدهای خود از پالایشگاه‌های فازهای ۹ و ۱۰ و ۱۴، روند فعالیت‌ها و تأمین اقلام باقی‌مانده را مورد بررسی قرار داد و اعلام کرد که عملیات بازسازی فاز ۱۴ به مراحل پایانی نزدیک شده است. این در حالی است که وی در ارزیابی عملکرد پیمانکاران طرح‌های بازسازی، وضعیت پیشرفت کار و تأمین کالا و تجهیزات را بررسی کرد و بر اهمیت تحقق اهداف بازگرداندن ظرفیت تولید تأکید کرد. به گفته وی، تحقق این هدف نیازمند تمرکز بر رفع موانع و رعایت برنامه زمان‌بندی است.

از سوی دیگر، روسیه نیز اعلام کرده است که در ماه نوامبر ۲۰۲۳، ۲ میلیون و ۱۵۰ هزار تن گازوئیل به بازارهای جهانی صادر خواهد کرد. الکساندر نواک، معاون نخست‌وزیر روسیه، در این باره گفت که این صادرات به منظور تأمین نیازهای بازارهای جهانی صورت می‌گیرد. با وجود آنکه دولت روسیه در حال آماده‌سازی برای تمدید ممنوعیت صادرات گازوئیل تا پایان ژانویه ۲۰۲۷ است، اما برخی استثنائات برای تأمین نیاز بازارها در نظر گرفته شده است.

تحلیلگران بر این باورند که این اقدام می‌تواند تأثیرات قابل توجهی بر قیمت‌های جهانی نفت و گازوئیل داشته باشد. همچنین، ممنوعیت صادرات گازوئیل تا پایان سال جاری میلادی ادامه خواهد داشت و به برخی شرکت‌ها اجازه داده می‌شود که در قالب سهمیه‌بندی سوخت صادر کنند. این تغییرات نه تنها بر بازارهای جهانی تأثیر می‌گذارد بلکه می‌تواند بر روابط دیپلماتیک و تجاری روسیه با دیگر کشورها نیز تأثیرگذار باشد.

در نهایت، همزمانی اقدامات بازسازی پالایشگاه‌های پارس جنوبی و برنامه‌های صادراتی روسیه، نشان‌دهنده چالش‌ها و فرصت‌های موجود در صنعت انرژی است. در حالی که ایران در پی بازسازی و افزایش ظرفیت تولید گاز است، روسیه نیز با برنامه‌ریزی برای صادرات گازوئیل به دنبال حفظ جایگاه خود در بازارهای جهانی است. این وضعیت می‌تواند چشم‌اندازهای جدیدی را برای کشورهای فعال در حوزه انرژی فراهم آورد.

تحولات مهم در صنعت نفت و انرژی

در هفته‌ای که گذشت، قاسم‌علی بازآیی، مدیرعامل سازمان منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس، به نقش کلیدی این سازمان در توسعه منطقه و واگذاری زمین به سرمایه‌گذاران اشاره کرد. وی تأکید کرد که این واگذاری‌ها بر اساس توان فنی و مالی سرمایه‌گذاران انجام می‌شود و هدف اصلی آن فراهم‌کردن زمینه سرمایه‌گذاری در حوزه‌های تولیدی، صنعتی و خدماتی با تمرکز بر توسعه پایدار و ایجاد اشتغال مستمر است.

بازآیی همچنین به ظرفیت‌های بالای منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس برای جذب سرمایه‌گذاری‌های جدید اشاره کرد و گفت که دسترسی به خوراک، زیرساخت‌های صنعتی، سرمایه انسانی متخصص و مسیرهای صادراتی، زمینه مناسبی برای توسعه فعالیت‌های تولیدی و تکمیل زنجیره ارزش فراهم کرده است. وی تأکید کرد که زمین صنعتی و زیرساخت‌های آماده، دارایی‌های راهبردی هستند و باید در اختیار طرح‌هایی قرار گیرند که امکان اجرای واقعی و بهره‌برداری از آن‌ها وجود دارد.

مدیرعامل سازمان منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس در ادامه به اهمیت مدیریت صحیح پروژه‌ها برای تحقق اهداف توسعه‌ای اشاره کرد و گفت: "دریافت مجوز یا زمین به‌تنهایی به معنای تحقق سرمایه‌گذاری نیست و اجرای طرح به برنامه‌ریزی دقیق و تأمین منابع مالی نیاز دارد." این نکته نشان‌دهنده رویکرد استراتژیک سازمان در انتخاب طرح‌های مناسب و با قابلیت اجرایی بالا است. بازآیی همچنین بر ارزیابی سرمایه‌گذاران و نظارت بر انجام تعهدات قراردادی تأکید کرد که می‌تواند به استفاده بهتر از ظرفیت‌های موجود و حمایت از سرمایه‌گذاران توانمند کمک کند.

در حوزه فروش و خرید تانکرها نیز تحولات قابل توجهی در هفته اخیر به وقوع پیوست. فروش تانکرهای Suezmax به میزان ۳۵ درصد افزایش یافته که این موضوع ناشی از تقاضای بالای تانکرهای VLCC بوده است. یونان به عنوان بزرگ‌ترین خریدار این تانکرها با ۲۱ درصد از خریدها، در صدر قرار دارد. در همین حال، تانکرهای Suezmax قدیمی‌تر بیشترین افزایش قیمت را تجربه کرده‌اند، به‌طوری که یک تانکر Suezmax ۱۵ ساله با ظرفیت ۱۶۰,۰۰۰ DWT از ابتدای سال تا کنون به میزان ۱۳۴.۵۸ درصد افزایش قیمت داشته است.

نرخ‌های زمانی برای تانکرها نیز نسبت به سال گذشته ۳۰۱ درصد افزایش یافته و از ۴۰,۱۵۱ دلار در روز به ۱۶۱,۰۵۴ دلار در روز رسیده است. این افزایش‌ها ناشی از اختلالات در الگوهای تجاری و تقاضای فزاینده برای تانکرهای Suezmax بوده و قابلیت‌های این کشتی‌ها در عبور از کانال سوئز به صورت کامل بارگیری، آن‌ها را به گزینه‌ای جذاب برای انتقال نفت خام بین خاورمیانه، مدیترانه و اروپا تبدیل کرده است. این ویژگی‌ها به مالکان و چارترکنندگان این امکان را می‌دهد که با انعطاف بیشتری در بازار فعالیت کنند و به گزینه‌ای مقرون به صرفه‌تر نسبت به VLCCها تبدیل شوند.

جمع‌بندی

در مجموع، افزایش نرخ‌های حمل و نقل و تحولات بازار LNG نشان‌دهنده تغییرات عمده در صنعت نفت و انرژی است. با توجه به چالش‌ها و فرصت‌های موجود، انتظار می‌رود که این تحولات تأثیرات عمیقی بر بازارهای جهانی انرژی داشته باشد.

بیشتر بخوانید: کاهش صادرات دیزل چین در نوامبر به ۸۰۰ هزار تن · برآورد زمان اجاره کشتی‌های خشک در هفته اول نوامبر ۲۰۲۶