بنگاه‌های کوچک و متوسط ایران با چالش‌های جدی در نوسازی و بهره‌وری مواجه هستند. در حالی که هوش مصنوعی به عنوان یک ابزار کلیدی در بهبود بهره‌وری و مدیریت زنجیره تأمین شناخته می‌شود، صنایع کوچک ایران هنوز در مرحله ابتدایی این تحول قرار دارند. این در حالی است که بیش از ۹۲ درصد از کل واحد‌های صنعتی کشور به این بنگاه‌ها تعلق دارد و بیش از ۴۵ درصد از اشتغال صنعتی را شامل می‌شوند.
چالش‌ها و فرصت‌ها
تحلیل‌ها نشان می‌دهد که سهم بنگاه‌های کوچک از ارزش افزوده کل اقتصاد به سختی به ۱۷ درصد می‌رسد. این شکاف بهره‌وری، نتیجه فرسودگی ماشین‌آلات و عدم اتصال به فناوری‌های نوین تولید است. با توجه به اینکه نفوذ هوش مصنوعی در صنایع کوچک ایران به زیر یک درصد رسیده، این بنگاه‌ها به شدت نیاز به نوسازی دارند.
بیشتر بخوانید: چین، ایالات متحده، بریتانیا و ژاپن در حال توسعه سامانه‌های انرژی خورشیدی فضایی
در مقابل، کشورهایی مانند ترکیه و امارات با استفاده از مشوق‌های مالیاتی، توانسته‌اند سهم فناوری‌های هوشمند را در زنجیره تأمین SMEها به دو رقمی برسانند. این در حالی است که بنگاه‌های کوچک ایرانی هنوز در تأمین سرمایه در گردش برای نوسازی ماشین‌آلات دهه گذشته دچار مشکل هستند.
مزایای هوش مصنوعی در تولید
پیاده‌سازی هوش مصنوعی در کارگاه‌های تولیدی می‌تواند به کاهش ضایعات و افزایش کارایی منجر شود. به عنوان مثال، در کارگاه‌های قطعه‌سازی و صنایع غذایی، استفاده از الگوریتم‌های بینایی ماشین در ایستگاه‌های کنترل کیفیت می‌تواند نرخ خطای انسانی را تا ۷۰ درصد کاهش دهد. همچنین، استفاده از نگهداری و تعمیرات پیش‌بینانه می‌تواند از توقف‌های ناگهانی خطوط تولید جلوگیری کرده و به کاهش هزینه‌های تولید کمک کند.
در حال حاضر، الگوریتم‌های بهینه‌سازی مصرف سوخت و برق، به عنوان راهکاری مؤثر برای مقابله با چالش ناترازی انرژی و خاموشی‌های مکرر در فصول مختلف، مطرح شده‌اند. با این حال، ورود به این حوزه مستلزم رفع موانع مختلفی است که برخی از آن‌ها شامل هزینه‌های بالای سرمایه‌گذاری و مقاومت نیروی کار در برابر تغییرات است.
راهکارهای پیشنهادی برای نوسازی
برای بهبود وضعیت صنایع کوچک، نیاز به اقدامات سیاستی هدفمند و مدل‌های تجمیع خدمات ابری برای شهرک‌های صنعتی وجود دارد. وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان صنایع کوچک باید به همکاری با معاونت علمی ریاست‌جمهوری بپردازند تا زیرساخت پردازشی و نرم‌افزاری به صورت اشتراکی در اختیار کارگاه‌ها قرار گیرد.
اعمال معافیت‌های مالیاتی برای صنایعی که بخشی از فرآیندهای خود را به فناوری‌های هوشمند مجهز می‌کنند، می‌تواند جذابیت سرمایه‌گذاری را افزایش دهد. همچنین، تأسیس مراکز هم‌آفرینی فناوری در کنار قطب‌های صنعتی می‌تواند پیوند مستقیم میان نخبگان هوش مصنوعی و استادکاران صنعتی را رقم بزند و موجب بقای بنگاه‌های کوچک در رقابت‌های بازار شود.
بیشتر بخوانید: مشارکت کنندگان در میزگرد MIAL بر چالش‌های کربن‌زدایی دریایی تأکید کردند · پرسبتو پلتفرم بازرسی هوش مصنوعی آکسیون را معرفی کرد
