گزارش هفته: تحولات کلیدی در صنعت نفت و گاز و پتروشیمی هفته گذشته — ۲۲ آبان ۱۴۰۵

شرکت Canadian Natural Resources با کاهش وابستگی به قیمت‌های محلی گاز طبیعی، به دنبال حفاظت از خود در برابر نوسانات قیمت‌هاست. در این راستا، دولت مصر نیز با برنامه‌ریزی برای افزایش ظرفیت تولید روزانه به ۶ میلیارد و ۶۰۰ میلیون فوت‌مکعب، به جذب سرمایه‌گذاری‌های جدید در بخش نفت و گاز توجه دارد.

همچنین، شرکت نفت و گاز پارس با هدف افزایش تولید گاز طبیعی به ۷۳۰ میلیون مترمکعب در روز، به رفع موانع تولید و تأمین پایدار انرژی در شرایط جنگی پرداخته است. در این میان، ثبت رکورد جدید ذخیره‌سازی گاز در مخزن شوریجه D به عنوان یکی از ظرفیت‌های راهبردی کشور، نشان‌دهنده اهمیت مدیریت یکپارچه شبکه گاز و همکاری میان بخش‌های مختلف است.

بیشتر بخوانید: افزایش ۲۶ درصدی تولید نفت عربستان در اکتبر

تحولات مهم در صنعت نفت و گاز و پتروشیمی

هفته گذشته، صنعت نفت و گاز و پتروشیمی با تحولات قابل توجهی همراه بود که به تحلیل و بررسی دقیق‌تری نیاز دارد. یکی از نکات بارز در این هفته، تغییرات استراتژیک شرکت Canadian Natural Resources بود. این شرکت به عنوان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان نفت و گاز در کانادا، تصمیم به کاهش وابستگی خود به قیمت‌های محلی گاز طبیعی گرفته و تنها یک‌سوم از تولید گاز خود را به قیمت‌های AECO و Station ۲ اختصاص داده است. این تصمیم به دنبال کاهش قیمت‌های شدید در بازار محلی و ضعف در تقاضا اتخاذ شده و نشان‌دهنده تلاش این شرکت برای حفاظت از خود در برابر نوسانات قیمت‌ها است.

تحلیل بازار نشان می‌دهد که قیمت‌های گاز طبیعی در کانادا تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد که از آن جمله می‌توان به عرضه و تقاضای داخلی اشاره کرد. قیمت گاز AECO در حال حاضر به حدود ۲.۵۰ دلار در هر میلیون BTU رسیده که به طرز قابل توجهی پایین‌تر از قیمت‌های جهانی است. این وضعیت، شرکت‌های بزرگ مانند Canadian Natural را به فکر راهکارهای جدیدی برای مقابله با این چالش‌ها و سوق دادن آن‌ها به سمت بازارهای بین‌المللی انداخته است.

در کنار تحولات مربوط به شرکت Canadian Natural، صنعت پتروشیمی کشور نیز در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ شاهد افزایش سودآوری چشمگیری بود. بررسی عملکرد ۱۶ شرکت پتروشیمی نشان می‌دهد که عوامل متعددی از جمله جهش نرخ ارز، افزایش قیمت جهانی محصولات و تغییرات در تولید و فروش، در این رشد نقش داشته‌اند. به عنوان مثال، پتروشیمی زاگرس با وجود کاهش ۵۲ درصدی تولید و افت ۶۱ درصدی فروش، توانسته سود عملیاتی خود را ۱۱۰ درصد افزایش دهد. این موفقیت بیشتر به دلیل افزایش نرخ تسعیر ارز و بهبود قیمت جهانی متانول بوده است.

همچنین پتروشیمی خارک نیز با کاهش ۲۹ درصدی تولید و افت ۴۰ درصدی فروش، رشد خیره‌کننده ۱۰۹۴ درصدی سود خالص خود را گزارش کرده است. این نتایج نشان می‌دهد که سودآوری در برخی از شرکت‌ها به عوامل غیرتولیدی مانند تغییرات نرخ ارز و رشد قیمت فروش محصولات وابسته بوده است. در این راستا، مدیریت و فروش به عنوان عوامل کلیدی در بهبود سودآوری شرکت‌ها مطرح شده‌اند. به عنوان مثال، پتروشیمی کرمانشاه و مارون از رشد ۶۰ درصدی سود عملیاتی خود خبر داده و این موفقیت را به افزایش نرخ فروش محصولات نسبت داده‌اند.

در نهایت، می‌توان گفت که رشد سود ریالی پتروشیمی‌ها در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ به دلیل ترکیبی از عوامل ارزی، افزایش نرخ فروش و مدیریت عملیاتی بوده است. با این حال، کاهش تولید و فروش در برخی شرکت‌ها، تصویر پیچیده‌ای از وضعیت این صنعت ارائه می‌دهد که نیازمند بررسی دقیق‌تر و جامع‌تر است.

توسعه انرژی در مصر و مدیریت بحران گاز در ایران

هفته گذشته، تحولات مهمی در حوزه صنعت نفت و گاز در منطقه خاورمیانه رخ داد. دولت مصر با تأکید بر برنامه‌های توسعه منابع نفت و گاز، به دنبال افزایش ظرفیت تولید روزانه به ۶ میلیارد و ۶۰۰ میلیون فوت‌مکعب تا سال ۲۰۲۷ است. این برنامه شامل افزایش عملیات حفاری و ارائه مشوق‌های جدید برای جذب سرمایه‌گذاری از سوی شرکت‌های بزرگ نفت و گاز جهان می‌شود. در این راستا، وزیر نفت مصر، کریم بدوی، در گفت‌وگو با همتای قبرسی خود و دبیرکل مجمع گاز مدیترانه شرقی، بر اهمیت شتاب‌بخشی به سرمایه‌گذاری‌ها و افزایش تولید تأکید کرد.

یکی از چالش‌های اصلی مصر در این زمینه، کاهش تولید نفت و گاز به دلیل فرسودگی میدان‌های فراساحلی، به‌ویژه میدان عظیم گازی «ظُهر» است. از این رو، مصر تلاش دارد تا با بهره‌گیری از زیرساخت‌های موجود و جذب سرمایه‌های جدید، هزینه‌های عملیات را کاهش دهد و بازده اقتصادی حاصل از این بخش را به حداکثر برساند. بدوی همچنین اعلام کرد که این کشور از ژوئیه ۲۰۲۴ تا ژوئن ۲۰۲۶، ۵۹۱ حلقه چاه تازه را به مرحله تولید رسانده و ۱۱۳ مورد اکتشاف جدید انجام داده است. در این راستا، سرمایه‌گذاری‌های جدیدی نیز در پالایشگاه‌ها انجام خواهد شد.

در کنار این تحولات، در ایران نیز حادثه‌ای در خط لوله گاز بیدبلند-شیراز رخ داد که منجر به پارگی و انفجار این خط لوله شد. این حادثه ناشی از بی‌احتیاطی پیمانکار شهرداری و تجاوز به حریم خط لوله فشار قوی بود. با این حال، به لطف واکنش سریع و مدیریت مؤثر، خط لوله به چرخه بهره‌برداری بازگشت. مدیرعامل شرکت انتقال گاز ایران، پیمان خضرایی، از نخستین لحظات وقوع حادثه، تمامی ظرفیت‌های عملیاتی را به میدان آورد و اقدامات لازم برای ایمن‌سازی و تأمین گاز مشترکان را انجام داد.

مدیریت بحران در این شرایط حساس، اهمیت صیانت از حریم خطوط لوله را بار دیگر نمایان کرد. خضرایی همچنین به هماهنگی با شرکت‌های همکار و تلاش‌های دستگاه‌های اجرایی و امنیتی در این زمینه اشاره کرد و از کارکنان منطقه ۵ عملیات انتقال گاز تقدیر به عمل آورد. این حادثه نشان‌دهنده لزوم نظارت دقیق بر فعالیت‌های جانبی در مجاورت شبکه و آمادگی عملیاتی برای مقابله با بحران‌ها است. در مجموع، این دو رویداد در مصر و ایران نمایانگر چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌روی بخش انرژی در این کشورهاست و نیاز به برنامه‌ریزی و مدیریت مؤثر را بیش از پیش آشکار می‌سازد.

تحولات تولید گاز و وضعیت بازار نفت جهانی

شرکت نفت و گاز پارس با هدف افزایش تولید گاز طبیعی به ۷۳۰ میلیون مترمکعب در روز تا سال ۱۴۰۴، تمام توان خود را برای رفع موانع تولید به کار می‌گیرد. حمیدرضا مسعودی، سرپرست شرکت، در نشستی با مدیران و متخصصان معاونت عملیات و پشتیبانی، بر اهمیت حفظ و استمرار تولید در شرایط جنگی تأکید کرد و عملکرد مجموعه معاونت را در مدیریت شرایط جنگی و حفظ تولید بدون بروز حادثه شایسته تقدیر خواند. وی همچنین بر آمادگی برای عبور از اوج مصرف زمستانی تأکید و خواستار رسیدگی به مسائل سرمایه انسانی به‌عنوان رکن اساسی تولید و تأمین پایدار انرژی شد.

در این نشست، سپهدار عباس‌زاده، معاون عملیات و پشتیبانی، از پایان ایمن تعمیرات اساسی سکوهای گازی پارس جنوبی خبر داد و گفت که سکوها برای تولید حداکثری گاز آماده‌اند. مهدی رجبی، رئیس عملیات تولید، به رکوردزنی تولید در سال ۱۴۰۴ اشاره کرد و اولویت اصلی مدیریت را تأمین بی‌وقفه سوخت زمستانی دانست. وی همچنین به برنامه تعمیرات اساسی سالانه سکوهای گازی به‌عنوان اصل اساسی در این زمینه اشاره کرد.

در حالی که شرکت نفت و گاز پارس با تلاش برای افزایش تولید گاز در حال فعالیت است، بازار جهانی نفت به سمت مازاد عرضه بازمی‌گردد. تحلیل‌های بانک‌های سرمایه‌گذاری جهانی مانند جی‌پی‌مورگان و گلدمن ساکس نشان می‌دهد که انتظار می‌رود بازار نفت جهانی در سپتامبر ۱.۱ میلیون بشکه در روز مازاد عرضه داشته باشد و این رقم در اکتبر به ۱.۴ میلیون بشکه در روز برسد. با این حال، قیمت‌های آتی و قیمت‌های فیزیکی هنوز به‌طور قابل‌توجهی بالاتر از اوایل سال جاری هستند، که نشان‌دهنده این است که احتمالاً برای اعلام مازاد عرضه، کمی زود است.

سازمان بین‌المللی انرژی در گزارش جدید خود تخمین زده که تقاضای نفت در سال جاری به میزان ۲.۶ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است، در حالی که عرضه در سپتامبر به میزان ۲.۵ میلیون بشکه بهبود یافته است. با این حال، هشدار داده شده که به‌طور سالانه، عرضه به میزان ۵.۸ میلیون بشکه در روز کاهش خواهد یافت. در این میان، صادرات نفت از تنگه هرمز به‌طور متوسط ۱۴ میلیون بشکه در روز تخمین زده شده است که معادل ۸۶ درصد از سطح قبل از جنگ است، اما خطرات در این منطقه به کاهش صادرات منجر شده است.

رکوردهای جدید در ذخیره‌سازی گاز و بهینه‌سازی مصرف در صنعت پتروشیمی

هفته گذشته، مخزن شوریجه D واقع در خانگیران با ثبت رکورد جدید ذخیره‌سازی گاز، به یکی از ظرفیت‌های راهبردی کشور تبدیل شد. با تلاش‌های صورت گرفته، مقدار ذخیره‌سازی گاز در این مخزن به حدود ۳ میلیارد و ۳۳۰ میلیون مترمکعب رسید که نسبت به مدت مشابه سال گذشته، حدود ۲۴۰ میلیون مترمکعب افزایش نشان می‌دهد. سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، ضمن تأکید بر اهمیت مدیریت یکپارچه شبکه گاز، به نقش همکاران دیسپچینگ و پالایشگاه شهید هاشمی‌نژاد در این موفقیت اشاره کرد. عملیات تزریق گاز به مخزن شوریجه D تا ۱۴ آبان ادامه خواهد داشت و از ۲۰ آبان نیز آمادگی برای بازتولید گاز فراهم خواهد شد.

مخازن زیرزمینی گاز، به ویژه مخزن شوریجه D و سراجه قم، در تأمین پایدار گاز و مدیریت شبکه در دوره اوج مصرف نقش مؤثری دارند. توکلی به هم‌افزایی میان شرکت ملی گاز ایران و مجموعه‌های فعال در بخش بالادست اشاره کرد و گفت که این همکاری‌ها می‌تواند زمینه‌ساز تقویت امنیت انرژی کشور شود. عملیات ذخیره‌سازی گاز در این مخزن هم‌زمان با کاهش مصرف گاز انجام می‌شود تا در چهار ماه سرد سال، گاز ذخیره‌شده به کمک شبکه سراسری بیاید و از افت فشار جلوگیری کند.

در کنار این موفقیت‌ها، صنعت پتروشیمی نیز با اجرای طرح پویش «نبض انرژی» به بهینه‌سازی مصرف گاز پرداخته است. این طرح به‌ویژه با هدف کاهش مصرف گاز خانگی بدون کاهش رفاه مردم در دست اجراست. امید شاکری، معاون وزیر نفت، بر اهمیت بهینه‌سازی مصرف گاز در صنعت پتروشیمی تأکید کرد و گفت که این اقدامات می‌تواند به استمرار تولید و افزایش بهره‌وری کمک کند. تا کنون بیش از ۵۲۰ هزار مشترک در این پویش ثبت‌نام کرده‌اند و بیش از ۱۲ میلیارد تومان از منابع حاصل از مدیریت گاز در فعالیت‌های عام‌المنفعه تخصیص یافته است.

اجرای موفق طرح‌های بهینه‌سازی مصرف گاز می‌تواند به افزایش تولید ناخالص داخلی و بهبود شرایط زندگی شهروندان منجر شود. همچنین، مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی ابراز امیدواری کرد که با هم‌افزایی میان شرکت ملی صنایع پتروشیمی و شرکت ملی گاز ایران، اهداف تعیین‌شده در این پویش به تحقق برسد. در سال سوم این پویش، قرار است ۶۰۰ میلیارد تومان جوایز تشویقی به مشارکت‌کنندگان اهدا شود که نشان‌دهنده عزم جدی این صنعت در راستای بهینه‌سازی مصرف و افزایش بهره‌وری است.

جمع‌بندی

تحولات هفته گذشته در صنعت نفت و گاز و پتروشیمی، نمایانگر تلاش‌ها برای افزایش تولید و بهینه‌سازی مصرف انرژی در سطح جهانی و منطقه‌ای است. از تغییرات استراتژیک شرکت‌های بزرگ تا برنامه‌های توسعه‌ای دولت‌ها، همه نشان‌دهنده عزم جدی برای مقابله با چالش‌های موجود در این صنعت است.

مدیریت بهینه منابع و همکاری میان نهادها می‌تواند به تأمین پایدار انرژی و افزایش ظرفیت‌های تولید کمک شایانی نماید. این روندها، آینده‌نگری در حوزه انرژی را بیش از پیش ضروری می‌سازند.

بیشتر بخوانید: ایده‌های جدید در استفاده از اتانول به‌عنوان سوخت کشتی‌ها · نشست هم اندیشی مدیران عامل هلدینگ‌های صنعت پتروشیمی برگزار شد