اوپک‌پلاس در سپتامبر ۲۰۲۳ به‌طور رسمی مرحله‌ای از کاهش تولید را که شامل ۱.۶ میلیون بشکه در روز می‌شود، به پایان رساند. این کاهش تولید نخستین‌بار در سال جاری توافق شده بود و هدف آن مدیریت بازار جهانی نفت است. با این حال، یک لایه دیگر از کاهش تولید، به میزان ۲ میلیون بشکه در روز، تا پایان سال ۲۰۲۶ ادامه خواهد داشت. این افزایش سقف‌های تولید در نگاه اول نشان‌دهندهٔ مدیریت بازار از سوی اوپک‌پلاس است، اما واقعیت نشان می‌دهد که این سقف‌ها فعلاً کم‌اثر هستند.
تولیدکنندگان خلیج‌فارس و چالش‌های موجود
تولیدکنندگان خلیج‌فارس، به‌ویژه عربستان سعودی و سایر اعضای اوپک، ماه‌هاست که به‌دلیل اختلالات ناشی از جنگ با ایران، به‌طور مداوم زیر سهمیه‌های تعیین‌شده خود تولید کرده‌اند. در حال حاضر که صادرات این کشورها به‌تدریج به حالت عادی بازمی‌گردد، اکثریت آنها هنوز به سقف مجاز تولید خود نرسیده‌اند. این وضعیت به این معناست که هرگونه تغییر در سقف تولید، تاثیر چندانی بر بازار نخواهد داشت. به همین دلیل، واکنش بازار به تصمیمات اخیر اوپک‌پلاس، به‌ویژه در مورد سقف دسامبر، بسیار محدود بوده است.
بیشتر بخوانید: قطر حمله به نفتکش حامل گاز طبیعی مایع را محکوم کرد
انگیزه‌ها و پیامدها
در شرایط کنونی، انگیزه‌های عربستان و دیگر تولیدکنندگان خلیج‌فارس در راستای حفظ صادرات بدون فشار سیاسی و انتقادات درباره نقض سهمیه‌ها است. این موضوع به آنها این امکان را می‌دهد که به‌طور مؤثری به بازار نفت نزدیک شوند. از طرف دیگر، روسیه نیز از قیمت‌های باثبات بهره‌مند می‌شود و با توجه به چالش‌های موجود در حمل و نقل و تحریم‌های غربی، به دنبال حفظ حاشیه سود صادرات خود است. هرگونه افزایش رسمی در عرضه می‌تواند منجر به کاهش قیمت‌ها شود و فشار بیشتری را بر وضعیت فعلی وارد کند.
برای مصرف‌کنندگان نیز نبود عرضه تازه در حال حاضر خبر بدی نیست، هرچند که بازگشت صادرات خلیج‌فارس می‌تواند فشار قیمتی را در آینده کاهش دهد.
اوپک‌پلاس در حال حاضر باید در سه‌ماهه چهارم سال جاری ظرفیت تولید اعضا را مورد بازنگری قرار دهد. نتیجه این بازنگری مبنای تعیین سهمیه‌ها در سال ۲۰۲۷ خواهد بود. هر کشور انگیزه دارد که ظرفیت تولید خود را بالاتر نشان دهد، زیرا عدد بزرگ‌تر به معنای سهم بیشتر در بازار خواهد بود.
به‌طور کلی، سه روایت محتمل دربارهٔ وضعیت آینده وجود دارد. ابتدا، «سکون تا سال نو» که در آن انتظار می‌رود سقف‌ها بدون تغییر باقی بمانند، به شرطی که صادرات خلیج‌فارس بدون اختلال بازگردد. روایت دوم «کشمکش بر خط پایه» است که در آن اعضا ممکن است فشار بیاورند تا سهم بیشتری از بازار بگیرند، که این می‌تواند منجر به تنش درون گروه شود. در نهایت، روایت سوم «شوک تازه» است که شامل تشدید جنگ با ایران یا اختلال در صادرات است و ممکن است به تغییرات ناگهانی در قیمت‌ها منجر شود.
یکی از پیامدهای کمتر دیده‌شده این است که با افزایش عادت بازار به بی‌اثر بودن سقف‌ها، اعتبار اوپک‌پلاس به‌عنوان مدیر عرضه کاهش می‌یابد. در آینده، اگر این گروه واقعاً بخواهد تولید را کاهش یا افزایش دهد، ممکن است بازار این پیام را جدی نگیرد. در نهایت، این سوال مطرح می‌شود که آیا اوپک‌پلاس هنوز قادر به مدیریت بازار است یا تنها منتظر است تا جنگ‌ها مسیر عرضه را برایش تعیین کنند؟
بیشتر بخوانید: اهداف تولید نفت اوپک‌پلاس برای دسامبر ثابت ماندند · نفت در آستانه چهارمین افزایش قیمت ماهانه
