کاهش دسترسی چین به نفت ایران و محدودیت‌های تجاری ناشی از تحریم‌ها، به طور قابل توجهی بر صنعت پتروشیمی این کشور تأثیر گذاشته است. محمدرضا شیری، تحلیلگر ارشد صنعت گاز و پتروشیمی، در تحلیلی درباره پیامدهای این تحولات به بررسی تفاوت‌های میان خوراک نفتی و گازی مجتمع‌های پتروشیمی پرداخته است.
تفاوت خوراک پتروشیمی
شیری تأکید می‌کند که محصولات پتروشیمی در جهان عمدتاً از دو مسیر اصلی تولید می‌شوند: خوراک گازی و خوراک مایع. در مجتمع‌هایی که از خوراک گازی استفاده می‌کنند، گاز پس از ورود به واحدهای فرآورش و تفکیک به اجزای مختلفی مانند متان و اتان تقسیم می‌شود. هر یک از این ترکیبات می‌توانند خوراک واحدهای مشخصی از صنعت پتروشیمی باشند. در مقابل، مجتمع‌های پتروشیمی که از خوراک مایع استفاده می‌کنند، معمولاً از نفتا و سایر فرآورده‌های پالایشگاهی بهره می‌برند. بنابراین، ارتباط میان واردات نفت خام و تولید محصولات پتروشیمی به ساختار پالایش و نوع خوراک مصرفی هر مجتمع بستگی دارد.
بیشتر بخوانید: کاهش ۸ درصدی قیمت نفت خام و نزدیک شدن طلا به کانال ۴ هزار دلاری
نقش نفت ایران در تأمین نیاز چین
شیری در ادامه اشاره می‌کند که بر اساس گزارش‌ها، حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد نفت مورد نیاز چین از ایران تأمین می‌شد. این محموله‌ها به دلیل شرایط تحریمی با تخفیف به خریداران چینی عرضه می‌شدند و این امر به مزیت قیمتی آنها کمک می‌کرد. اما اکنون با محدود شدن دسترسی به این منابع، بخشی از این مزیت قیمتی از بین رفته است. در چنین شرایطی، هزینه جایگزینی خوراک ممکن است افزایش پیدا کند، حتی اگر خریداران بتوانند نفت مورد نیاز خود را از کشورهای دیگر تأمین کنند.
شیری با اشاره به آثار اقتصادی کمبود خوراک، بیان می‌کند که در شرایطی که عرضه یک ماده اولیه کاهش پیدا می‌کند، فشار بر قیمت آن افزایش می‌یابد و در صورت تداوم محدودیت‌ها، دسترسی به آن نیز دشوارتر می‌شود. این سازوکار در بازار محصولات پتروشیمی نیز قابل مشاهده است.
پیامدها برای صنعت پتروشیمی چین
کاهش فعالیت پالایشگاه‌ها به طور مستقیم بر صنعت پتروشیمی چین تأثیر خواهد گذاشت، زیرا بخشی از مواد اولیه مورد نیاز این صنعت از فرآورش نفت خام به دست می‌آید. نفتا، به عنوان یکی از فرآورده‌های پالایشگاهی، در تولید اتیلن و پروپیلن کاربرد دارد و کاهش عرضه این محصول می‌تواند هزینه تولید برخی از مجتمع‌های پتروشیمی را افزایش دهد.
با این حال، صنعت پتروشیمی چین به نفت خام وابسته نیست. برخی مجتمع‌ها از خوراک گازی و برخی دیگر از زغال‌سنگ استفاده می‌کنند. بنابراین، کاهش واردات نفت ایران نمی‌تواند بر تمام واحدهای پتروشیمی این کشور اثر یکسانی داشته باشد.
لذا، میزان آسیب هر واحد به نوع خوراک مصرفی و امکان تأمین مواد اولیه از منابع جایگزین بستگی دارد.
بیشتر بخوانید: جمع‌آوری گازهای همراه نفت در دولت چهاردهم تعیین تکلیف شد · اختلاف قیمت نفت برنت در اویل‌پرایس و تریدینگ‌اکونومیکس
