قیمت دیزل در ایالات متحده آمریکا به طور میانگین به ۶.۵۰ دلار در هر گالن رسیده و در برخی مناطق مانند کالیفرنیا به بیش از ۸.۴۰ دلار افزایش یافته است. این افزایش قیمت در حالی رخ میدهد که قیمت نفت خام در سطحی پایینتر از اوجهای تاریخی خود قرار دارد. تحلیلهای اخیر نشان میدهد که دلیل اصلی این افزایش، کمبود عرضه دیزل در برابر تقاضا است.
عوامل مؤثر بر قیمت دیزل
تحلیلها نشان میدهند که قیمت نفت خام و قیمت دیزل به هم مرتبط هستند، اما به هیچ عنوان قابل تعویض نیستند. نفت خام به عنوان ماده اولیه برای تولید دیزل عمل میکند، در حالی که دیزل یک محصول تولیدی است که تحت تأثیر سیستم پالایش قرار میگیرد. در حال حاضر، بازار با کمبود دیزل مواجه است که به افزایش قیمت آن کمک کرده است.
بیشتر بخوانید: کاخ سفید ممنوعیت صادرات دیزل آمریکا را رد کرد
حاشیه سود پالایشگاهها، که به عنوان "دیزل کراک اسپرد" نیز شناخته میشود، نشاندهنده تفاوت ارزش بازار دیزل و نفت خام است. طبق آمارها، در اواسط اوت ۲۰۲۳، این حاشیه به رکورد ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید. به علاوه، حاشیههای پالایش دیزل در آسیا نیز به بیش از ۸۷ دلار در هر بشکه افزایش یافته است.
تأثیرات جهانی و داخلی
چندین عامل همزمان بر تأمین دیزل تأثیر گذاشتهاند. حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاههای بزرگ روسیه باعث کاهش تولید یا تعطیلی واحدها شده است. علاوه بر این، روسیه برخی از صادرات سوخت خود را برای محافظت از عرضه داخلی محدود کرده است. این کشور به عنوان یکی از بزرگترین صادرکنندگان دیزل و گازوئیل در جهان، این کمبود تأثیرات گستردهای را فراتر از مرزهای خود به همراه داشته است.
در خاورمیانه نیز بحرانهای مشابهی وجود دارد. زیرساختهای پالایش و صادرات به دلیل درگیریها با ایران آسیب دیده و حمل و نقل از طریق تنگه هرمز به شدت محدود شده است. براساس برآوردها، اختلالات ناشی از روسیه و خلیج فارس تقریباً ۱.۶ میلیون بشکه در روز از صادرات دیزل و گازوئیل را حذف کرده است. این یک کاهش چشمگیر در بازاری است که از ابتدا نیز ظرفیت اضافی زیادی نداشت.
در ایالات متحده، تعطیلی پالایشگاهها نیز بخشی از داستان است. ظرفیت پالایشگاههای قابل بهرهبرداری ایالات متحده در ابتدای سال ۲۰۲۰ به نزدیک ۱۹ میلیون بشکه در روز رسید، اما به شدت در طول پاندمی کاهش یافت. طبق آمار اداره اطلاعات انرژی، ظرفیت در ابتدای سال ۲۰۲۶ به حدود ۱۸.۱۶ میلیون بشکه در روز رسید و تا ژوئن به ۱۸.۰۳ میلیون بشکه کاهش پیدا کرد. این کاهش قابل توجهی در ظرفیت نسبت به اوج سال ۲۰۲۰ است و سیستم را در مواقع بروز اختلال با کمبود مواجه کرده است.
با این حال، آمارها نشان میدهند که ظرفیت پالایشگاهها در بین سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ به طور نسبی افزایش یافته است. تعطیلیهای فردی دلایل مختلفی دارند، از جمله مشکلات اقتصادی، تبدیل به تولید سوختهای تجدیدپذیر، آسیبهای ناشی از طوفان، و فشارهای نظارتی منطقهای.
در نهایت، با وجود افزایش حاشیه سود پالایشگاهها و درآمدهای بالا، نمیتوان به سادگی این افزایش قیمتها را به عنوان گرانفروشی تعبیر کرد. قیمتهای بالای دیزل همزمان با تحریک پالایشگاهها برای افزایش تولید، نشاندهنده چالشهای جدی در زنجیره تأمین و تقاضا است.
بیشتر بخوانید: کاهش قیمت قراردادهای آتی گاز طبیعی به زیر ۳ دلار · قیمت نفت برنت بالای ۱۰۲ دلار در شرایط گفتگوهای متوقف شده ایران
