ترکمنستان در یک форум انرژی در عشق‌آباد در اواخر اکتبر ۲۰۲۳، از پیشرفت خط لوله گاز ترکمنستان-افغانستان-پاکستان-هند (TAPI) به حاشیه‌های هرات خبر داد. این پروژه که ظرفیت انتقال گاز از میادین بزرگ گاز گالکینیوش ترکمنستان به کشورهای همسایه را دارد، از سال‌ها پیش با تأخیرهایی مواجه بوده و در حال حاضر به نظر می‌رسد مراحل ساخت آن به جلو رفته است.
جزئیات پروژه TAPI
خط لوله TAPI به طول ۱۸۰۰ کیلومتر، قرار است گاز طبیعی را از میادین گازی گالکینیوش در ترکمنستان به مصرف‌کنندگان در افغانستان، پاکستان و هند منتقل کند. طبق آخرین اطلاعات، این خط لوله به حاشیه‌های هرات نزدیک شده و انتظار می‌رود تا پایان سال ۲۰۲۶ به بهره‌برداری برسد. تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهند که این خط لوله حدود ۲۲ کیلومتر از منطقه صنعتی هرات فاصله دارد و در حال حاضر به یک منطقه ساخت و ساز در آن حوالی رسیده است.
بیشتر بخوانید: واردات نفت خام چین در اکتبر به ۴۱.۹۴ میلیون تن رسید
پروژه TAPI از سال‌های ۱۹۹۰ مطرح شده است، اما عوامل مختلفی از جمله ناآرامی‌های محلی در افغانستان و تنش‌های ژئوپولیتیکی بین کشورهای مربوطه، مشکلات زیادی را برای پیشرفت آن به وجود آورده است. با این حال، تحولات اخیر ناشی از جنگ در ایران و بسته شدن تنگه هرمز، ممکن است موجب احیای علاقه پاکستان به این پروژه شده باشد.
تعهد پاکستان و چالش‌های ساخت
در همان کنفرانسی که پیشرفت TAPI اعلام شد، فریال لغاری، سفیر پاکستان در ترکمنستان، اعلام کرد که اسلام‌آباد اکنون به پیشبرد این پروژه متعهد است. با توجه به هزینه تخمینی ۱۰ میلیارد دلاری این پروژه و نیاز به حمایت مالی، این سوال مطرح است که آیا ترکمنستان قادر خواهد بود حمایت مالی چین را برای ادامه پروژه جلب کند.
بخش ساخت و ساز خط لوله به هرات برای ترکمنستان حدود ۶۰۰ میلیون دلار هزینه داشته است. افغانستان نیز احتمال سرمایه‌گذاری روسیه در مسیر ادامه خط لوله را مطرح کرده است. با توسعه این خط لوله، افغانستان می‌تواند سالانه صدها میلیون دلار از هزینه‌های ترانزیت دریافتی کند. با این حال، کارگران افغان تنها به عنوان نیروی امنیتی در محل‌های ساخت و ساز مشارکت دارند و کار ساخت به طور کامل توسط مهندسان و تجهیزات ترکمن انجام می‌شود.
در هرات، ساکنان از نزدیک شدن TAPI ابراز خوشحالی کرده‌اند و این پروژه را نشانه‌ای از امید می‌دانند. با این حال، برخی افراد محلی خواستار شفافیت در دسترسی به گاز و قیمت‌گذاری منصفانه آن هستند. در حال حاضر، افغانستان تنها ۵ درصد از جریان گاز این خط لوله را دریافت خواهد کرد و باقی‌مانده بین پاکستان و هند تقسیم خواهد شد.
با وجود ظرفیت‌های عظیم منابع گازی ترکمنستان، چالش‌های سیاسی و اقتصادی می‌تواند آینده TAPI را با عدم قطعیت مواجه کند. متخصصان معتقدند که آینده این پروژه به شدت به حمایت‌های بین‌المللی و توانایی ترکمنستان برای مدیریت پروژه‌های بزرگ بستگی دارد.
بیشتر بخوانید: کاهش شدید درآمدهای تانکرهای اقیانوس اطلس نسبت به خلیج فارس · رشد قیمت‌های گاز طبیعی در بازارهای آینده
