قزاقستان، با ذخایر عظیم نفت، با چالشهای جدی برای افزایش تولید و کمک به کاهش بحران انرژی جهانی مواجه است. با توجه به بسته شدن تنگه هرمز، تحریمهای روسیه و آسیب دیدن خط لوله شرق-غرب عربستان سعودی به دلیل حملات پهپادی ایران، پیشبینی میشود که قیمتهای انرژی افزایش یابد. خط لوله سعودی به تنهایی مسئول تأمین حدود ۴ درصد یا ۴ میلیون تن در روز از نیازهای جهانی نفت بود، که بیشتر به بازارهای آسیایی ارسال میشد.
چالشهای تولید نفت قزاقستان
صنعت نفت قزاقستان با دو چالش عمده مواجه است: کاهش تولید و تهدیدات مداوم علیه گزینههای صادرات موجود. طبق بیانیهای از دولت قزاقستان، تولید نفت در هشت ماه نخست ۲۰۲۶ به ۶۱.۷ میلیون تن رسید که ۸.۴ درصد کمتر از هدف اولیه بود. یکی از عواملی که به کاهش ظرفیت تولید کمک کرده، نگهداری برنامهریزی شدهای است که از سپتامبر در میدان نفت و گاز کاراچگانک، یکی از بزرگترین میادین قزاقستان، آغاز شده است. نرلان ژوماغولوف، کارشناس صنعت قزاقستان، این موضوع را تأیید کرده است.
بیشتر بخوانید: فیوچرز گاز طبیعی در بورس نیویورک به ۳ دلار/MMBtu میرسد
به دلیل اختلالات ناشی از کاراچگانک و دیگر عوامل، دولت پیشبینی خود از تولید سالانه را از ۱۰۰ میلیون تن به ۹۶ میلیون تن کاهش داد. تولید در سال ۲۰۲۵ به ۹۹.۶ میلیون تن رسید.
مشکلات صادرات نفت قزاقستان
علاوه بر چالشهای تولید، قزاقستان با مشکلات فزایندهای در انتقال نفت به بازارهای جهانی مواجه است. تقریباً ۸۰ درصد از صادرات نفت این کشور از طریق خط لوله کنسرسیوم دریای خزر (CPC) به بندر نووروسییسک روسیه انجام میشود. تأسیسات پایانهای در نووروسییسک و خود خط لوله در ماههای اخیر تحت حملات مکرر پهپادهای اوکراینی قرار گرفتهاند. آخرین اختلال ناشی از این حملات در تاریخ ۸ سپتامبر با حمله به تأسیسات بارگیری نفت CPC رخ داد.
مسئولان قزاقستان با کمبود گزینههای جایگزین برای CPC مواجه هستند. تلاشهایی برای افزایش حجم صادرات از طریق مسیر ترانسکاسپین به آذربایجان در حال انجام است، مسیری که میتواند نفت خام را به سمت غرب از طریق خط لوله باکو-تفلیس-جیحان (BTC) ارسال کند. اما عوامل لجستیکی ظرفیت صادرات را محدود میکنند، زیرا نفت خام باید با کشتیها از طریق دریای خزر حمل شود و سپس توانایی BTC در پذیرش نفت قزاقستان محدود است. به هر حال، BTC نمیتواند به طور قابل توجهی وابستگی قزاقستان به CPC را کاهش دهد. در سال ۲۰۲۵، CPC حدود ۶۵ میلیون تن نفت خام قزاقستان را حمل کرد، در حالی که مقامات آذربایجانی اعلام کردهاند که مسیر BTC ظرفیت سالانه ۲.۲ میلیون تن برای نفت قزاقستان دارد.
دو کشور همچنین در حال بررسی امکان ارسال حداکثر ۵ میلیون تن اضافی از نفت قزاقستان به بازارهای اروپایی از طریق خط لوله باکو-سوپسا هستند. تمایل دولت قزاقستان برای کاهش وابستگی بلندمدت به CPC، بحثهای جدیدی را درباره ساخت یک خط لوله ترانسکاسپین که مدتهاست در حال بررسی است، تشویق کرده است. با این حال، ساخت چنین مسیری زمان، اراده سیاسی و سرمایهگذاریهای مالی بسیار زیادی نیاز دارد. قزاقستان منابع لازم را برای اجرای این پروژهها به تنهایی ندارد. جوزف شومونوف، تحلیلگر صنعتی، در یک نظرسنجی منتشر شده در آستانه تایمز، این موضوع را بیان کرده است.
شومونوف همچنین اشاره کرده است که اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۴ حدود ۵۲.۴ میلیون تن نفت خام قزاقستان را وارد کرده است که قزاقستان را به سومین تأمینکننده بزرگ خارجی آن تبدیل میکند. اگر اروپا به دنبال تنوع بخشی به منابع خود به سمت غرب است، باید با تأمین مالی و تعهدات بلندمدت، پروژهها را قابلسرمایهگذاری کند.
بیشتر بخوانید: EIA کاهش شدید بازار نفت در ۲۰۲۶ و افزایش عرضه در ۲۰۲۷ را پیشبینی کرد · افزایش ۱۱ درصدی مصرف سیانجی در پی اصلاح نرخ بنزین
