مدیریت ناترازی گاز در فصل زمستان به چالشی جدی برای صنایع و خانوارها تبدیل شده است. در حالی که اولویت تأمین گاز خانگی در روزهای سرد غیرقابل انکار است، سؤال اصلی این است که چگونه باید این کمبود را مدیریت کرد و هزینه‌های آن را میان بخش‌های مختلف اقتصاد توزیع نمود.
پیچیدگی مسأله ناترازی گاز
ناترازی گاز در سال‌های اخیر به مسأله‌ای ساختاری در اقتصاد انرژی ایران تبدیل شده است. محدود کردن صنایع در ماه‌های سرد می‌تواند به کاهش فشار بر شبکه گاز کمک کند، اما این اقدام به تنهایی نمی‌تواند مشکل را حل کند. در برخی صنایع، گاز به عنوان سوخت استفاده می‌شود و امکان جایگزینی با سوخت‌های دیگر وجود دارد، اما در بخش مهمی از صنعت پتروشیمی، به ویژه واحدهای تولید متانول، آمونیاک و اوره، گاز طبیعی به عنوان خوراک مورد نیاز است.
بیشتر بخوانید: تغییرات در شاخص‌های قیمت گاز طبیعی NGI آغاز می‌شود
تأثیرات بر تولید و صادرات
توقف یک مجتمع پتروشیمی به سادگی خاموش کردن یک خط تولید نیست. کاهش خوراک و بازگرداندن واحد به مدار، زمان و هزینه زیادی را می‌طلبد. تصمیمات ناگهانی درباره محدودیت خوراک می‌تواند به اختلالات بزرگ‌تری منجر شود و برنامه‌ریزی‌های تجاری را تحت تأثیر قرار دهد. به عنوان مثال، خریداران خارجی در قراردادهای خود بر اساس زمان و کیفیت تحویل کالا برنامه‌ریزی می‌کنند و عدم توانایی در تأمین نیازهای آنها می‌تواند منجر به کاهش حجم خرید یا حتی از دست رفتن بازار شود.
در این راستا، انتظار می‌رود که صنایع پتروشیمی با بهینه‌سازی مصرف انرژی و اصلاح فرآیندها به کاهش شدت مصرف انرژی توجه داشته باشند. اما این سرمایه‌گذاری‌ها نیازمند محاسبه اقتصادی صحیح و پایدار هستند. اگر انتظار می‌رود که صنایع مصرف خود را کاهش دهند، باید بخشی از منافع اقتصادی این صرفه‌جویی نیز به خود بنگاه‌ها تعلق گیرد.
ضرورت برنامه‌ریزی پیشرفته
در فصل زمستان پیش رو، انتظار نمی‌رود که ناترازی چندساله گاز به یکباره برطرف شود. بنابراین، نیاز به یک برنامه روشن و مشخص از قبل وجود دارد. باید پیش از اوج مصرف مشخص شود که در هر سطح از کسری شبکه چه محدودیتی اعمال خواهد شد و کدام صنایع امکان استفاده از سوخت‌های جایگزین را دارند. هنر سیاست‌گذاری در این است که هدف حفظ گرمایش مردم با کمترین آسیب به تولید، صادرات و زنجیره صنعتی تحقق یابد.
در نهایت، اگر پاسخ به کمبود گاز تنها انتقال بار ناترازی به صنایع باشد، مسأله حل نشده باقی خواهد ماند و تنها محل پرداخت هزینه تغییر می‌کند. در حالی که کمبود گاز در فصل زمستان ممکن است اجتناب‌ناپذیر باشد، غافلگیر کردن صنعت در این زمینه اجتناب‌ناپذیر نیست.
بیشتر بخوانید: تغییر رویکرد هسته‌ای پاشینیان فرصت جدیدی برای مسکو در ارمنستان ایجاد کرد · ذخیره‌سازی گاز به‌عنوان راه‌حل ناترازی گاز صنایع
