محمدرضا عارف، معاون اول رییس دولت، در پنجم مهر اعلام کرد که به دلیل آسیب به زیرساخت‌های انرژی در دو جنگ اخیر، ۲۵۰ میلیون مترمکعب گاز از شبکه خارج شده است. دولت امیدوار است تا آغاز فصل سرما ۱۰۰ میلیون مترمکعب از این مقدار را بازگرداند، اما حتی در صورت تحقق این وعده، بخش قابل توجهی از ظرفیت ازدست‌رفته همچنان به شبکه باز نخواهد گشت.
تاریخچه بحران گاز در ایران
این کاهش در شرایطی رخ داده که جمهوری اسلامی پیش از جنگ نیز قادر به ایجاد تعادل پایدار میان تولید و مصرف گاز نبود. در زمستان گذشته، مصرف گاز در بخش خانگی، تجاری و صنایع کوچک به رکورد ۷۳۷ میلیون مترمکعب در روز رسید که معادل حدود ۸۵ درصد گاز شبکه است. در عین حال، کمبود گاز در برخی روزهای سرد به حدود ۳۰۰ میلیون مترمکعب در روز رسید.
بیشتر بخوانید: پاکستان واردات مستقیم LNG را برای نیروگاه‌ها بررسی می‌کند
در پنج سال اخیر، کمبود گاز تقریبا هر زمستان تکرار شده و دولت برای حفظ شبکه، محدودیت‌ها را میان صنایع، نیروگاه‌ها و در مواردی خانوارها جابه‌جا کرده است. جواد اوجی، وزیر نفت وقت، کمبود گاز در زمستان ۱۴۰۰ را حدود ۲۳۰ تا ۲۴۰ میلیون مترمکعب در روز اعلام کرده بود.
پیامدهای بحران گاز و برق
در سال ۱۴۰۲، مقام‌های شرکت ملی گاز از احتمال رسیدن کمبود فصل سرد به حدود ۲۵۰ میلیون مترمکعب در روز خبر دادند. برای زمستان ۱۴۰۳، شرکت ملی گاز کمبود در اوج مصرف را حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون مترمکعب اعلام کرد. این بحران مزمن باید با ظرفیت کمتر و زیرساخت آسیب‌دیده مدیریت شود.
معاون اول مسعود پزشکیان بیان کرد که دولت نمی‌خواهد برق و گاز صنایع قطع شود، اما برای حفظ انرژی بخش تولید، ممکن است برخی خاموشی‌ها اعمال شود. همچنین، در صنعت فولاد، کاهش ۵.۷ درصدی تولید فولاد خام در سال ۱۴۰۳ به محدودیت‌های انرژی مربوط می‌شود.
در شرایطی که ۸۰ درصد تولید برق کشور به گاز وابسته است، بحران گاز به بحران برق نیز منجر شده است. در زمستان، زمانی که مصرف خانگی افزایش پیدا می‌کند، گاز کمتری برای نیروگاه‌ها باقی می‌ماند. این موضوع می‌تواند به چرخه‌ای از خاموشی و آلودگی هوا منجر شود.
ایران با وجود برخورداری از دومین ذخایر بزرگ گاز طبیعی جهان، سال‌هاست با کمبود مزمن روبه‌رو است. حدود ۷۰ تا ۷۵ درصد گاز کشور از میدان گاز پارس جنوبی تامین می‌شود، میدانی که به دلیل افت طبیعی فشار در بخش‌هایی از آن، نیازمند اقدامات فوری برای حفظ تولید است.
بیشتر بخوانید: تأثیر ممنوعیت صادرات گازوئیل آمریکا بر اقتصاد آمریکای لاتین · ایران کنترل ترافیک تنگه هرمز را از دست می‌دهد
