طرح آتف وزارت علوم ظرفیت‌های دانشگاهی را به صنعت پتروشیمی متصل می‌کند

طرح «آتف» وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به‌منظور اتصال نیازهای صنعتی به ظرفیت‌های دانشگاهی و پژوهشی، به‌عنوان یک سازوکار پایدار برای توسعه فناوری‌های بومی در صنعت پتروشیمی معرفی شده است. این طرح با هدف حمایت از هزار برنامه و آزمایشگاه تحقیقاتی فردی در یک فرایند سه‌ساله، به‌دنبال ایجاد زمینه‌های لازم برای همکاری مؤثر دانشگاه و صنعت است.

ضرورت همکاری دانشگاه و صنعت در پتروشیمی

صنعت پتروشیمی به دلیل گستردگی زنجیره ارزش و نیاز مستمر به توسعه کاتالیست‌ها، مواد پیشرفته و بهینه‌سازی فرآیندها، یکی از عرصه‌های کلیدی برای توسعه فناوری در ایران محسوب می‌شود. با توجه به چالش‌های موجود در این صنعت، همکاری‌های مؤثر با دانشگاه‌ها باید به سازوکاری پایدار تبدیل شود تا نیازهای واقعی صنعت شناسایی و حل شوند.

بیشتر بخوانید: تولید نفت روسیه در پی تحریم‌ها کاهش یافته است

بر اساس شاخص جهانی نوآوری سازمان جهانی مالکیت فکری، ایران در رتبه ۷۰ از میان ۱۳۹ اقتصاد قرار دارد و در زمینه همکاری پژوهش و توسعه دانشگاه و صنعت، رتبه ۱۱۷ را به خود اختصاص داده است. نسبت مقالات مشترک پژوهش عمومی و صنعت نیز تنها ۱.۱ درصد گزارش شده است که نشان‌دهنده ضعف پیوند میان ظرفیت علمی و فعالیت‌های فناورانه در این حوزه است.

تجارب بین‌المللی و الگوهای همکاری

تجربه‌های بین‌المللی، از جمله همکاری شرکت BASF با ۲۶۹ دانشگاه و مؤسسه پژوهشی و تأکید ژاپن بر شراکت‌های سازمانی و بلندمدت، نشان می‌دهد که افزایش تعداد قراردادها به‌تنهایی برای ایجاد نوآوری پایدار کافی نیست. در اتحادیه اروپا نیز بر اهمیت حکمرانی مشترک و مدیریت مالکیت فکری تأکید می‌شود. در این راستا، پیام مشترک این تجربه‌ها، ضرورت سازمان‌دهی ظرفیت‌های علمی در چارچوب نهادی پایدار و حول مسائل واقعی است.

در ایران نیز در سال‌های اخیر، همکاری‌های متعددی میان شرکت‌های پتروشیمی و مراکز علمی و پژوهشی شکل گرفته است. به‌عنوان مثال، در دی‌ماه ۱۴۰۴، تفاهم‌نامه‌هایی میان گروه سرمایه‌گذاری و توسعه صنایع تکمیلی پتروشیمی خلیج فارس و سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران منعقد شد. همچنین، در مهرماه ۱۴۰۵، وزارت علوم و دبیرخانه شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری به برگزاری رویداد پتروفن ۱۴۰۵ پرداخته و ظرفیت‌های دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی را مورد بررسی قرار دادند.

طرح «آتف» به‌عنوان یک ابتکار مؤثر، می‌تواند با هدف بازآرایی نظام پژوهش کشور و هدایت ظرفیت‌های پراکنده به سمت حل مسائل واقعی، به تحولات مثبت در صنعت پتروشیمی کمک کند. این طرح با تأکید بر شناسایی تخصص‌ها و توانمندی‌های علمی، به دنبال ایجاد شبکه‌ای از آزمایشگاه‌های تحقیقاتی فردی است که می‌تواند در زمینه‌های مختلف پتروشیمی از جمله کاتالیست، مهندسی فرآیند، و بهینه‌سازی مصرف انرژی، راه‌حل‌های مؤثری ارائه دهد.

بیشتر بخوانید: پیشنهادهای همکاری پتروشیمی ایران و چین در نشست شانگهای · آرش نجفی درباره احتمال محدودیت گاز در ۱۱ استان هشدار داد