صنعت پتروشیمی ایران در سال ۱۴۰۴ به ظرفیت نصب‌شده‌ای معادل ۱۰۱ میلیون تن دست یافت و تولید واقعی این صنعت به بیش از ۷۵ میلیون تن رسید. این ارقام به‌وضوح نشان‌دهنده اهمیت این صنعت در تولید صنعتی و تأمین ارز برای کشور هستند، با این حال، شکاف قابل توجهی بین ظرفیت و تولید وجود دارد که نیاز به تحلیل‌های عمیق‌تر دارد.
تحلیل ظرفیت و تولید
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، نسبت تولید واقعی به ظرفیت نصب‌شده ۷۴.۳ درصد بوده که این رقم نشان‌دهنده عملکرد مطلوب تولید نیست. فاصله عددی بین ظرفیت و تولید بالغ بر ۲۶.۱ میلیون تن می‌باشد که نیازمند بررسی علل عملیاتی و محدودیت‌های موجود است. ارزش محصولات تولید شده در این سال نیز بیش از ۲۲ میلیارد دلار برآورد شده است.
بیشتر بخوانید: بازسازی صنایع راهبردی و ضرورت ارزیابی امنیت تجهیزات
چالش‌های صادرات و تأمین خوراک
صنعت پتروشیمی با چالش‌های جدی در زمینه تأمین خوراک و زیرساخت‌ها مواجه است. آسیب‌دیدگی زیرساخت‌های پتروشیمی در عسلویه و ماهشهر در آوریل ۲۰۲۶ منجر به توقف صادرات محصولات پتروشیمی برای اولویت‌دادن به تأمین نیاز داخلی شد. این موضوع تأثیر مستقیمی بر درآمدهای صادراتی داشته و نشان می‌دهد که افزایش قیمت‌های جهانی به‌خودی‌خود به مزیت رقابتی ایران تبدیل نمی‌شود.
مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی در اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که حدود ۶۰ درصد از ظرفیت تولید ازدست‌رفته در جریان بحران‌ها به مدار بازگشته است. با این حال، ارزیابی تاب‌آوری صنعت باید شامل زمان توقف، حجم تولید ازدست‌رفته و تاثیرات آن بر قراردادهای تجاری باشد.
اهداف برنامه هفتم پیشرفت
بر اساس ماده ۴۷ قانون برنامه هفتم پیشرفت، تولید محصولات پتروشیمی تا پایان برنامه به ۱۳۱.۵ میلیون تن هدف‌گذاری شده است. در مقابل، ظرفیت نصب‌شده اعلام‌شده از سوی شرکت ملی صنایع پتروشیمی حدود ۱۱۱ میلیون تن خواهد بود. این دو شاخص از نظر تعریف و کارکرد متفاوت‌اند و باید به‌صورت مجزا مورد بررسی قرار گیرند.
مقایسه ظرفیت ۱۰۱.۴ میلیون تنی پایان سال ۱۴۰۴ با هدف ظرفیت ۱۱۱ میلیون تنی، افزایش حدود ۹.۵ درصدی را نشان می‌دهد. برای موفقیت در تحقق این اهداف، ارزیابی دقیق ظرفیت‌های عملیاتی، تأمین خوراک، زیرساخت و امکان فروش محصول ضروری می‌باشد.
بیشتر بخوانید: پیمکس به ۱۱۰ میلیارد دلار برای دستیابی به اهداف تولید نفت مکزیک نیاز دارد · صمد حسن‌زاده کنیا را دروازه ورود ایران به بازار آفریقا دانست
