بازسازی صنایع راهبردی کشور پس از آسیب‌دیدن زیرساخت‌ها، ضرورتی اقتصادی و ملی است؛ اما سرعت بازگشت به تولید نباید به بهای نادیده‌گرفتن امنیت تجهیزات و زنجیره تأمین تمام شود. حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی باید از مرحله خرید و تأمین تجهیزات آغاز شود و تا نصب، راه‌اندازی و بهره‌برداری ادامه یابد. در واقع، بازسازی زمانی می‌تواند به افزایش ظرفیت تولید و تقویت تاب‌آوری صنعتی منجر شود که ملاحظات ایمنی، امنیتی و فنی از ابتدا در فرایند آن لحاظ شده باشند.
اهمیت ارزیابی امنیت تجهیزات
انفجار پیجرها در لبنان در سپتامبر ۲۰۲۴، بار دیگر توجه‌ها را به اهمیت امنیت زنجیره تأمین جلب کرد. این رویداد ضرورت بررسی اصالت، منشأ و سلامت تجهیزات را یادآوری می‌کند؛ هرچند به‌خودی‌خود دلیلی بر دست‌کاری تجهیزات وارداتی مورد استفاده در صنایع ایران نیست. اهمیت این موضوع در تجهیزات ابزار دقیق، ارتباطی، اتوماسیون و کنترل صنعتی دوچندان است؛ تجهیزاتی که اختلال در عملکرد یا دسترسی غیرمجاز به آن‌ها، بسته به نوع کاربرد و سطح حساسیت، می‌تواند بر ایمنی، تداوم تولید و عملکرد زیرساخت‌ها اثر بگذارد.
بیشتر بخوانید: همکاری‌های راهبردی در صنعت حمل و نقل دریایی با حضور میشل گونزالس، لینگا ویداستری و جوی چوا
تدوین دستورالعمل جامع ارزیابی امنیتی
در صنایع راهبردی، ارزیابی امنیت نباید صرفاً به بررسی ظاهری تجهیزات، مدارک خرید یا تأییدیه‌های عمومی محدود شود. اصالت قطعات، اعتبار سازنده، قابلیت ردیابی مسیر تأمین، شرایط حمل‌ونقل و نگهداری و انطباق مشخصات فنی کالای تحویلی با سفارش اولیه، همگی باید متناسب با سطح حساسیت تجهیزات بررسی شوند. همچنین، تجهیزات پس از نصب نیز باید از نظر عملکرد، تنظیمات امنیتی و انطباق با الزامات بهره‌برداری مورد ارزیابی قرار گیرند. چنین رویکردی می‌تواند احتمال ورود تجهیزات نامنطبق یا دارای آسیب‌پذیری‌های شناسایی‌نشده را کاهش دهد.
راهنمای «امنیت فناوری عملیاتی» مؤسسه ملی استاندارد و فناوری آمریکا، با شناسه NIST SP ۸۰۰-۸۲ Rev. ۳ و منتشرشده در سال ۲۰۲۳، بر شناسایی تهدیدها و آسیب‌پذیری‌های سامانه‌های صنعتی و به‌کارگیری تدابیر حفاظتی متناسب با سطح ریسک تأکید دارد. از سازمان پدافند غیرعامل کشور انتظار می‌رود با همکاری وزارتخانه‌ها، دستگاه‌های مسئول و بهره‌برداران صنایع راهبردی، تدوین و ابلاغ دستورالعمل جامع ارزیابی امنیتی تجهیزات حساس مورد استفاده در بازسازی را در اولویت قرار دهد.
بازسازی صنایع حیاتی فرصتی برای ارتقای امنیت و تاب‌آوری زیرساخت‌های کشور است. بهره‌گیری از این فرصت مستلزم آن است که ارزیابی امنیتی به بخشی جدایی‌ناپذیر از فرایند تأمین، نصب و بهره‌برداری تبدیل شود. پیشگیری از مخاطرات احتمالی باید پیش از ورود تجهیزات به چرخه عملیاتی آغاز شود؛ زیرا بازسازی سریع ضروری است، اما بازسازی امن، ضرورتی راهبردی است.
بیشتر بخوانید: تاثیر ال نیو بر صادرات محصولات کشاورزی آمریکای جنوبی · حمید بورد از وضعیت بازسازی پالایشگاه‌های پارس جنوبی گزارش داد
