الگوی جبیل عربستان برای تأمین پایدار آب و برق پتروشیمی‌ها

شهر صنعتی جبیل در عربستان سعودی به عنوان نمونه‌ای از کارآمدترین روش‌های تأمین یوتیلیتی در قطب‌های پتروشیمی شناخته می‌شود. این الگو، با معرفی «معماری ترکیبی» بر اساس ویژگی‌های اقتصادی و عملیاتی هر خدمت، نشان‌دهنده راهکاری بهینه برای تأمین پایدار آب، برق و بخار پتروشیمی‌ها است.

ساختار تأمین یوتیلیتی در جبیل

در این الگو، تأمین آب و تصفیه پساب به صورت متمرکز و با صرفه مقیاس انجام می‌شود. بخار به دلیل حساسیت فرآیندی در داخل مجتمع‌ها تأمین می‌شود و برق با یک ساختار ترکیبی برای توزیع ریسک تأمین می‌گردد. این مدل در پتروشیمی‌های ایران نیازمند تفکیک دقیق خدمات عمومی از نیازهای اختصاصی است.

بیشتر بخوانید: ONGC در حال مذاکره برای تصاحب میادین نفتی ونزوئلا

کمیسیون سلطنتی جبیل و ینبع مسئول برنامه‌ریزی، توسعه و تنظیم‌گری شهرهای صنعتی است و هماهنگی تأمین یوتیلیتی را در چارچوب وظایف خود دنبال می‌کند. شرکت‌های خصوصی، از جمله شرکت مرافق، از مهم‌ترین ارائه‌دهندگان خدمات یوتیلیتی در این شهر به شمار می‌روند.

مدل تأمین بخار و برق

برق در شهر صنعتی جبیل به صورت متمرکز ارائه می‌شود. با اینکه بخش عمده ظرفیت تولید این یوتیلیتی توسط تأسیسات بزرگ مقیاس تأمین می‌شود، اما حضور تأمین‌کنندگان متعدد و مشارکت مجتمع‌های صنعتی در تولید بخشی از نیاز خود، موجب شده است که این یوتیلیتی از یک ساختار ترکیبی برخوردار باشد. این ساختار به کاهش وابستگی به یک تأمین‌کننده یا محل فیزیکی کمک کرده و انعطاف‌پذیری شبکه را افزایش می‌دهد.

در مورد تأمین بخار، این یوتیلیتی عمدتاً به صورت محلی و در داخل مجتمع‌های صنعتی تولید و مصرف می‌شود. مجتمع‌های صدف، سعودی کیان، سپکم، صداره و تصنیع نمونه‌هایی از مجتمع‌های پتروشیمی هستند که واحدهای بخار اختصاصی دارند. این رویکرد امکان بهره‌وری بیشتر را از طریق نزدیک نگه‌داشتن تولید بخار به فرآیند مصرف فراهم می‌کند.

تجربه جبیل نشان می‌دهد که معیار انتخاب شیوه تأمین باید متناسب با ویژگی‌های یوتیلیتی باشد. تصفیه پساب، آب خنک‌کننده و بخش قابل توجهی از آب شیرین، به دلیل نیاز به تأسیسات بزرگ‌مقیاس و ظرفیت بالای تولید، برای خدمات مشترک شهری مناسب هستند. از سوی دیگر، بخار و برق به دلیل وابستگی مستقیم به شرایط فرآیندی و اهمیت تداوم فعالیت، باید در داخل مجتمع‌ها تأمین شوند.

این تجربه می‌تواند مبنای طراحی ساختار یوتیلیتی‌های جدید در صنعت پتروشیمی ایران قرار گیرد. فرآیند تصمیم‌گیری درباره تمرکز یا استقلال هر خدمت باید بر اساس تحلیل هزینه سرمایه‌گذاری، حساسیت فرآیند و امکان ایجاد ظرفیت جایگزین انجام شود.

بیشتر بخوانید: Sawgrass LNG & Power عملیات سوخت‌گیری LNG در بندر اورگلیاد را به پایان رساند · علی صالح‌نیا بر لزوم تغییر پارادایم در صنعت پتروشیمی تأکید کرد