گزارش هفته: تعمیرات اساسی در پالایشگاه اصفهان و تحولات بازار نفت — ۲۴ مهر ۱۴۰۵

پالایشگاه اصفهان با آغاز تعمیرات اساسی در سه واحد خود، گام مهمی در ارتقاء ایمنی و کیفیت عملیات برداشت. علیرضا قزوینی‌زاده، مدیر نگهداری و تعمیرات این پالایشگاه، به اهمیت این تعمیرات و هماهنگی میان بخش‌های مختلف اشاره کرده است.

در بازار نفت، درآمد روزانه تانکرهای VLCC به بالاترین سطح تاریخی خود رسیده و تغییرات عمده‌ای در الگوهای تجاری مشاهده می‌شود. همچنین، شرکت انتقال گاز ایران با اتخاذ راهبرد جدیدی، آمادگی خود را برای روزهای سرد و چالش‌های پیش‌رو افزایش می‌دهد.

بیشتر بخوانید: کاهش ۹.۹ درصدی ذخایر محصولات نفتی در الفجیره

تعمیرات اساسی در پالایشگاه اصفهان و رکورد جدید نرخ حمل نفت خام

در هفته‌ای که گذشت، پالایشگاه اصفهان به عنوان یکی از بزرگ‌ترین پالایشگاه‌های کشور، شاهد آغاز تعمیرات اساسی در سه واحد خود بود. علیرضا قزوینی‌زاده، مدیر نگهداری و تعمیرات این پالایشگاه، از اجرای این تعمیرات خبر داد که پس از پایان موفقیت‌آمیز تعمیرات واحد شماره یک تصفیه گازوئیل از تاریخ ۱۱ مهر آغاز شده است. این تعمیرات شامل واحدهای تبدیل کاتالیستی شماره یک، کاهش گرانروی شماره یک و تولید ازت بوده و با مشارکت یک‌هزار و ۵۰۰ نفر نیروی اجرایی به‌صورت شبانه‌روزی در حال انجام است.

اهمیت این تعمیرات به‌ویژه در زمینه ایمنی و کیفیت بالای عملیات، از نکات کلیدی است که قزوینی‌زاده به آن اشاره کرده است. وی تاکید کرد که هماهنگی میان بخش‌های عملیاتی، تعمیراتی، فنی و ایمنی از الزامات اجرای این پروژه است. به‌علاوه، تمامی مراحل این تعمیرات تحت پایش الزامات ایمنی و کیفیت قرار دارد و بخش قابل توجهی از اقدامات انجام شده با اتکا به دانش فنی و توان نیروهای متخصص داخلی صورت می‌گیرد. این رویکرد می‌تواند به افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌ها در بلندمدت کمک کند.

در این هفته، همچنین نرخ حمل نفت خام در مسیر خلیج فارس به چین به رکورد ۱.۴ میلیون دلار در روز رسید. این افزایش نرخ که در پی وقوع جنگ ایران و تغییر در الگوهای تجاری به وجود آمده، نشان‌دهنده چالش‌های جدی در بازار جهانی نفت است. با افزایش جریان‌های نفت از تنگه هرمز و استفاده از شیوهٔ «کشتی به کشتی» (STS) در خلیج عمان، نفتکش‌ها برای مدت‌های طولانی در انتظار این انتقال‌ها متوقف شده‌اند. این وضعیت به محدودیت‌هایی در دسترسی به کشتی‌های بسیار بزرگ حمل نفت (VLCC) برای سایر مسیرهای تجاری نفتی کلیدی جهان منجر شده است.

کارشناسان بر این باورند که بارگیری ناکارآمد نفت در خاورمیانه و بازار بسیار تنگ نفتکش‌ها، اثرات متعددی بر بازار کشتی‌های کوچک‌تر، شامل Aframax و Suezmax، داشته است. در واقع، بحران نفت ایران به یک بحران کامل حمل و نقل تبدیل شده است. نرخ‌های بالای حمل، میلیون‌ها دلار به هزینهٔ هر محمولهٔ نفت خام اضافه می‌کنند و این موضوع به افزایش قیمت‌های نفت و سوخت دامن می‌زند. به گفتهٔ برخی از تحلیل‌گران، این وضعیت می‌تواند به تبعات اقتصادی گسترده‌تری منجر شود که بر بازارهای جهانی تأثیر خواهد گذاشت.

در حال حاضر، نرخ‌ها در مسیر خلیج آمریکا به ژاپن نیز به شدت افزایش یافته و یک نفتکش به مبلغ ۸۲ میلیون دلار برای این سفر پیشنهاد شده است که نسبت به سه هفته پیش ۵۰ درصد افزایش داشته است. این افزایش هزینه‌ها نه تنها بر قیمت نفت تأثیر می‌گذارد، بلکه به چالش‌های اقتصادی ناشی از افزایش هزینه‌ها نیز دامن می‌زند. در حال حاضر، بسیاری از نفتکش‌های جهانی در حال انجام انتقال‌های STS در خارج از تنگه هرمز هستند و با افزایش جریان‌ها، تعداد بیشتری بر روی این مسیر مشغول به کار هستند که باعث کاهش شناورهای موجود برای حمل نفت از سایر نقاط جهان شده است.

این وضعیت بی‌سابقه در نرخ‌های حمل نفت، نفتکش‌ها را به تجارت پرسود اما پرخطر خاورمیانه جذب کرده است و در نتیجه، بازار در دیگر نقاط جهان با کمبود کشتی‌ها مواجه شده است. تحلیل‌گران بر این باورند که افزایش عرضه نفت ادامه دارد و داده‌های حمل و نقل نشان می‌دهد که صادرات نفت خام منطقه‌ای از خاورمیانه در چند روز اخیر حتی بیش از سطوح پیش از جنگ بوده است. به‌طور کلی، این تحولات نشان‌دهنده چالش‌های جدی در بازار نفت و حمل و نقل جهانی است که نیاز به توجه و تدابیر ویژه دارد.

تحولات بازار نفت و چالش‌های ذخایر جهانی

بازار حمل و نقل نفت خام در هفته جاری با تحولات قابل توجهی مواجه شده است. درآمد روزانه تانکرهای VLCC (Very Large Crude Carrier) به ۸۰۵,۰۰۰ دلار رسیده که بالاترین سطح تاریخی این بازار محسوب می‌شود. این افزایش درآمد ناشی از افزایش نرخ‌های حمل و نقل است که در حال حاضر به ۲۰ تا ۴۵ دلار به ازای هر بشکه رسیده است. به‌ویژه، مسیر انتقال نفت از آمریکا به چین با نرخ ۳۷.۵ دلار به ازای هر بشکه، نشان‌دهنده تغییرات عمده‌ای در الگوهای تجاری است. علاوه بر این، درآمد تانکرهای VLGC (Very Large Gas Carrier) نیز به ۲۰۹,۰۰۰ دلار در روز برای مسیر آمریکا به ژاپن افزایش یافته است، که این مسئله به دلیل حجم بالای محموله‌های نفتی و LPG از ایالات متحده به آسیا و بازگشت محموله‌ها از خلیج فارس است.

با این حال، بازار حمل و نقل نفت در شرایطی قرار دارد که به دلیل حملات اخیر، حداقل ۱۰ کشتی با مجموع وزن ۱.۰ میلیون تن در خاورمیانه آسیب دیده‌اند. با وجود این، سطح بالایی از نفت خام خاورمیانه هنوز از منطقه خلیج فارس خارج می‌شود. در روزهای اخیر، ۱۰ میلیون بشکه در روز نفت خام از تنگه هرمز عبور کرده است که حدود ۸۰ درصد آن از طریق انتقال STS (Ship-to-Ship) در خلیج عمان انجام شده است. این در حالی است که جریان‌های کل نفت خام خاورمیانه به ۱۶ میلیون بشکه در روز رسیده و با وجود بهبود وضعیت، حدود ۲ میلیارد بشکه نفت خام هنوز از تنگه هرمز عبور نکرده‌اند.

در کنار این تحولات، رهایی اضطراری نفتی که به منظور کنترل قیمت‌ها و تأمین نیازهای فوری بازار انجام می‌شود، عواقب عمیقی بر ذخایر استراتژیک جهانی خواهد داشت. ذخایر نفتی استراتژیک جهان در حال حاضر تنها حدود ۴.۲ میلیارد بشکه است که در مقایسه با تقاضای روزافزون، به شدت نگران‌کننده به نظر می‌رسد. این کاهش ذخایر به دلیل کاهش تولید در میادین نفتی و افزایش مصرف در کشورهای در حال توسعه به وضوح احساس می‌شود. میدان‌های نفتی نظیر میدان نفتی گجرات و میدان نفتی کیش، به عنوان منابع اصلی تأمین انرژی در منطقه شناخته می‌شوند، اما با توجه به بحران‌های اخیر، این میادین تحت فشار بیشتری قرار خواهند گرفت.

عواقب اقتصادی و محیط زیستی ناشی از رهایی اضطراری نفتی قابل توجه خواهد بود. این اقدام می‌تواند منجر به افزایش قیمت‌های نفت در آینده شود، چرا که با تخلیه ذخایر، کشورها مجبور به واردات بیشتر و با قیمت‌های بالاتر خواهند بود. همچنین، با افزایش تولید در میادین نفتی، خطرات ناشی از آلودگی و تغییرات اقلیمی نیز افزایش خواهد یافت. در نهایت، نیاز به برنامه‌ریزی دقیق و استراتژی‌های پایدار برای مدیریت منابع نفتی احساس می‌شود تا از تبعات منفی این تحولات کاسته شود.

آمادگی شرکت انتقال گاز ایران و تأثیر توفان ایسایاس بر تولید نفت و گاز

شرکت انتقال گاز ایران در راستای افزایش پایداری شبکه انتقال گاز در روزهای سرد، راهبرد عملیاتی جدیدی را اتخاذ کرده است. پیمان خضرایی، مدیرعامل این شرکت، در نشست هم‌اندیشی و هماهنگی ارتقای پایداری شبکه انتقال گاز شمال کشور، به اهمیت ارزیابی دقیق سناریوهای مختلف فنی در مناطق انتهای خطوط لوله تأکید کرد. خضرایی بر این باور است که این ارزیابی‌ها نقش حیاتی در حفظ توازن و پایداری شبکه دارد و با توجه به چالش‌های پیش‌رو، باید اقداماتی فراتر از روش‌های معمول فصلی انجام شود.

مدیرعامل شرکت انتقال گاز ایران همچنین به ضرورت مدل‌سازی بحران‌ها و پایش آنلاین ایستگاه‌ها اشاره کرد و گفت: "باید با نگاهی پیش‌گیرانه تمام بحران‌های فرضی را مدل‌سازی کنیم و راهکارهای کنترلی دقیقی برای آن تعریف نماییم." این رویکرد می‌تواند به مدیریت بهتر و حفظ پایداری شبکه کمک کند. وی اتکا به تخصص نیروی انسانی و مدیریت دانش‌محور را عاملی برای عبور موفق از روزهای اوج مصرف در سال‌های گذشته دانست و اطمینان داد که امسال نیز با آمادگی همه‌جانبه زیرساخت‌ها، چالش‌های فصل سرما را با موفقیت پشت‌سر خواهند گذاشت.

در این نشست، محی‌الدین مفخمی، مدیر منطقه ۹ عملیات انتقال گاز، به موقعیت جغرافیایی استان‌های شمالی و فاصله آنها از مبادی تولید در جنوب کشور اشاره کرد. وی خاطرنشان کرد که در زمستان گذشته، با انجام ۵۵۰ مورد تغییر آرایش شبکه، رکورد انتقال روزانه ۱۰۸ میلیون مترمکعب گاز در این منطقه ثبت شده است. این آمار نشان‌دهنده توانایی شرکت در مدیریت بهینه منابع و پاسخگویی به نیازهای مصرفی در شرایط بحرانی است. همچنین، مفخمی از پایان موفق برنامه‌های تعمیرات اساسی و ایمن‌سازی خطوط لوله خبر داد و گفت: "با استقرار تیم‌های عملیاتی در نقاط گلوگاهی، آمادگی کامل برای مدیریت فشار و پاسخ سریع به تغییرات مصرف در شمال کشور وجود دارد."

در سوی دیگر، تولید نفت و گاز در خلیج مکزیک آمریکا به دلیل نزدیک‌شدن توفان ایسایاس به سواحل شمال‌غربی فلوریدا به حالت تعلیق درآمده است. بر اساس داده‌های اداره مواد معدنی دریایی آمریکا، در اواخر روز جمعه، تولیدکنندگان آمریکایی در این منطقه تولید روزانه حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه نفت و یک میلیارد و ۳۰۰ هزار فوت‌مکعب گاز طبیعی را متوقف کردند. این مقدار توقف تولید به‌ترتیب معادل حدود ۷۲ درصد از تولید نفت و ۵۹ درصد از تولید گاز طبیعی آمریکا در خلیج مکزیک است و نشان‌دهنده تأثیر جدی این توفان بر صنعت انرژی آمریکاست.

اداره اطلاعات انرژی آمریکا اعلام کرده که بخش فراساحلی در خلیج مکزیک به‌طور متوسط روزانه حدود ۲ میلیون بشکه نفت تولید می‌کند که این میزان معادل حدود ۱۵ درصد از کل تولید نفت خام این کشور است. همچنین، میانگین تولید گاز طبیعی در این منطقه حدود ۲ میلیارد و ۱۰۰ هزار فوت‌مکعب در روز برآورد شده است. با توجه به تخلیه کارکنان ۱۲۹ سکوی تولید، معادل ۳۵ درصد از مجموع ۳۷۱ سکوی دارای نیروی انسانی در خلیج مکزیک، این وضعیت می‌تواند به افزایش اختلالات در زنجیره تأمین نفت و گاز منجر شود.

شرکت‌های بزرگ نفتی همچون بی‌پی، شورون، انی و شل از جمله شرکت‌هایی هستند که بیشترین تأثیرپذیری را از این توفان دارند. به‌ویژه، شرکت شل اواخر روز پنجشنبه اعلام کرد که عملیات تخلیه تأسیسات آپوماتوکس، مارس، اورسا، المپوس و ویتو را به پایان رسانده و تولید در تأسیسات مارس، اورسا، المپوس و ویتو همچنان متوقف است. این وضعیت می‌تواند به نوسانات قیمت نفت در بازارهای جهانی منجر شود و نشان‌دهنده آسیب‌پذیری زیرساخت‌های انرژی در برابر بلایای طبیعی است. همچنین، پیش‌بینی می‌شود که توفان ایسایاس پس از رسیدن به خشکی از شدت آن کاسته شود، اما تأثیرات آن بر تولید نفت و گاز ممکن است به مدت طولانی‌تری ادامه یابد.

توسعه‌های جدید در صنعت نفت: انتصاب مدیر عامل جدید KEO Energy و خرید سهام شل در پروژه بی دو نورد

در هفته‌ای که گذشت، صنعت نفت شاهد تحولات مهمی بود که می‌تواند چشم‌انداز فعالیت‌های نفتی در مناطق مختلف را تحت تأثیر قرار دهد. یکی از این تحولات، انتصاب فیلیپ بیز به عنوان مدیر عامل جدید KEO Energy برای نظارت بر عملیات پترواردناتا در ونزوئلا بود. این انتصاب در حالی صورت می‌گیرد که KEO Energy در حال آماده‌سازی برای گسترش فعالیت‌های عملیاتی خود در این کشور و همچنین پیگیری فرصت‌های بالادستی بیشتر است.

فیلیپ بیز با ۱۵ سال تجربه در صنعت نفت و گاز، پیش از این در سمت‌های بالادستی با شرکت‌های بزرگی همچون توتال انرژی و انوا فعالیت کرده است. او همچنین در نقش‌های مشاوره مدیریتی با شرکت‌های معتبر مشاوره همکاری داشته و به شرکت‌های نفت و گاز در آمریکای لاتین مشاوره داده است. بیز قرار است بر توسعه مجدد میدان‌های نفتی پترواردناتا در حوضه ماراکایبو تمرکز کند و با ارزیابی فرصت‌های سرمایه‌گذاری در حوزه نفت و گاز، به KEO Energy کمک کند تا به اهداف خود در این منطقه دست یابد.

داویده توماسونی، مدیر عامل KEO Energy، در مورد این انتصاب اشاره کرده است که تجربه گسترده بیز در زمینه‌های بالادستی و عملیات، تیم مدیریتی این شرکت را تقویت خواهد کرد. KEO Capital همچنین در ژوئیه ۲۰۲۶ توافقی برای خرید ۱۶ درصد سهم غیرمستقیم اضافی در پترواردناتا به مبلغ ۳۷.۵ میلیون دلار امضا کرده است که این موضوع مالکیت این شرکت را به ۴۰ درصد افزایش می‌دهد. این معامله همچنین شامل پرداخت مشروط ۱۸ میلیون یورویی مرتبط با اهداف تولید تجمعی است. این تحولات نشان‌دهنده عزم KEO Energy برای گسترش عملیات خود در ونزوئلا و بهره‌برداری از فرصت‌های موجود در این کشور است.

در سوی دیگر، شل نیز به تازگی توافقی را برای خرید ۳۰ درصد از سهام پروژه نفتی بی دو نورد اکوی نر در نیوفاندلند و لابرادور، کانادا امضا کرده است. این توافق در حالی انجام می‌شود که شرکت‌ها در حال پیشبرد توسعه‌ای به ارزش تقریبی ۱۴ میلیارد دلار کانادا هستند که قرار است در اوایل سال ۲۰۲۷ به یک تصمیم نهایی سرمایه‌گذاری برسد. بر اساس این توافق، اکوی نر ۷۰ درصد از سهام را حفظ خواهد کرد و به عنوان اپراتور پروژه زیر آب عمیق باقی خواهد ماند.

پروژه بی دو نورد به عنوان یک توسعه زیر آب مرحله‌ای طراحی شده است که به یک کشتی تولید، ذخیره‌سازی و تخلیه شناور (FPSO) متصل خواهد شد. این پروژه در حال نزدیک شدن به اتمام مراحل مهندسی و طراحی اولیه (FEED) است و کارهای جاری بر روی کارایی سرمایه، برنامه‌ریزی اجرایی و بهینه‌سازی توسعه متمرکز شده است. پیش‌بینی می‌شود که اولین تولید نفت در سال ۲۰۳۱ صورت گیرد. این پروژه به دلیل پتانسیل بالای تولید، به‌ویژه با توجه به تخمین بیش از ۴۰۰ میلیون بشکه نفت قابل استحصال، مورد توجه قرار گرفته است.

با توجه به این تحولات، به نظر می‌رسد که صنعت نفت در حال ورود به دوره‌ای جدید از سرمایه‌گذاری و توسعه است. انتصاب فیلیپ بیز در KEO Energy و خرید سهام شل در پروژه بی دو نورد نشان‌دهنده تمایل شرکت‌ها به گسترش فعالیت‌های خود و بهره‌برداری از فرصت‌های جدید در بازارهای بین‌المللی است. این تغییرات می‌تواند به افزایش تولید نفت و گاز و همچنین ارتقاء موقعیت این شرکت‌ها در بازار جهانی منجر شود. در نهایت، این تحولات نشان‌دهنده تحرکات استراتژیک در صنعت نفت است که می‌تواند تأثیرات درازمدتی بر بازارهای جهانی و اقتصادهای مرتبط داشته باشد.

جمع‌بندی

تعمیرات اساسی در پالایشگاه اصفهان و تحولات مثبت در بازار نفت نشان‌دهنده توجه به ارتقاء کیفیت و ایمنی در صنعت انرژی کشور است. همچنین، انتصاب‌های جدید در شرکت‌های نفتی و اقدامات پیشگیرانه در شبکه انتقال گاز، بهبود پایداری و رشد این صنعت را در پی خواهد داشت.

بیشتر بخوانید: دادگاه نروژ حکم به پرداخت ۵۵ میلیون دلار توسط سداریل به SFL صادر کرد · فرشاد مقیمی عملیات ردیف آسیب‌دیده فاز ۱۴ پارس جنوبی را آغاز کرد