گزارش هفته: سفر حمید بورد به مسکو و تحولات بازار نفت و گاز — ۸ آبان ۱۴۰۵

حمید بورد، سرپرست وزارت نفت، به مسکو سفر کرد تا در هشتمین نشست سران مجمع کشورهای صادرکننده گاز شرکت کند. این سفر به بررسی تحولات بازار گاز، امنیت انرژی و آینده عرضه و تقاضا می‌پردازد و همزمان با افزایش هزینه‌های حمل و نقل نفت به ۴۰.۵۰ دلار برای هر بشکه انجام می‌شود.

همچنین، در هفته اخیر، تغییرات جدید در سیاست‌های انرژی ایالات متحده و تقویت روابط این کشور با روسیه به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان نفت و گاز، تأثیرات قابل توجهی بر بازار جهانی خواهد داشت. این تحولات می‌تواند به کاهش وابستگی ایالات متحده به واردات انرژی کمک کند و در عین حال بر قیمت‌های سوخت‌های پالایش شده تأثیرگذار باشد.

بیشتر بخوانید: افزایش قیمت نفت به دلیل حمله به پالایشگاه عربستان سعودی

تحولات مهم صنعت نفت و گاز در هفته گذشته

حمید بورد، سرپرست وزارت نفت، به‌منظور همراهی با مسعود پزشکیان به مسکو سفر کرد. این سفر به‌ویژه به شرکت در هشتمین نشست سران و بیست‌وهشتمین نشست وزارتی مجمع کشورهای صادرکننده گاز انجام می‌شود. نشست وزارتی در روز دوشنبه (چهارم آبان) برگزار خواهد شد و به بررسی موضوعاتی چون تحولات بازار گاز، امنیت انرژی و آینده عرضه و تقاضا می‌پردازد. همچنین، نشست فوق‌العاده هیئت اجرایی به ریاست سید علی‌محمد موسوی، معاون امور بین‌الملل و بازرگانی وزارت نفت نیز در همین روز برگزار می‌شود تا اسناد اصلی، از جمله بیانیه پایانی نشست سران نهایی‌سازی شود.

مجمع کشورهای صادرکننده گاز به‌عنوان یکی از چهارچوب‌های بین‌دولتی برای گفت‌وگو و هماهنگی میان کشورهای تولیدکننده و صادرکننده گاز طبیعی شناخته می‌شود. این مجمع به‌منظور تبادل دیدگاه‌ها درباره تحولات بازارهای گاز، چشم‌انداز عرضه و تقاضا، امنیت انرژی و جایگاه گاز طبیعی در ترکیب انرژی جهان فعالیت می‌کند. همکاری در زمینه توسعه بازار گاز طبیعی و ارزیابی نیازهای سرمایه‌گذاری برای پاسخ‌گویی به تقاضای آینده از دیگر مباحث مورد توجه این مجمع است. همچنین روندهای صنعت گاز طبیعی مایع‌شده (ال‌ان‌جی) نیز در دستور کار این نشست‌ها قرار دارد.

از سوی دیگر، بازگشت سوریه به عرصه انرژی و تلاش برای افزایش تولید نفت و گاز می‌تواند به تغییرات عمده‌ای در بازار انرژی خاورمیانه منجر شود. سوریه با ذخایر نفتی تخمینی حدود ۲.۵ میلیارد بشکه و ذخایر گاز طبیعی در حدود ۲۵۰ میلیارد متر مکعب، به‌دلیل جنگ‌های داخلی و تحریم‌های بین‌المللی، از سال ۲۰۱۱ به شدت تحت فشار قرار گرفته و تولید نفت آن به شدت کاهش یافته است. با این حال، بهبود شرایط امنیتی و تغییرات سیاسی ممکن است به بازسازی بخش انرژی این کشور کمک کند.

بازگشت سوریه به بازار انرژی می‌تواند به تقویت جایگاه این کشور در خاورمیانه و حتی در سطح جهانی منجر شود. با توجه به همسایگی سوریه با کشورهای تولیدکننده نفت مانند عراق و عربستان سعودی، این افزایش تولید می‌تواند به رقابت‌های جدیدی در بازارهای جهانی منجر شود. همچنین، افزایش صادرات نفت و گاز سوریه ممکن است به بهبود اوضاع اقتصادی این کشور و کاهش وابستگی آن به کمک‌های خارجی کمک کند. این تحولات همچنین ممکن است نگرانی‌هایی برای کشورهای همسایه و قدرت‌های جهانی ایجاد کند و نیاز به نظارت و همکاری‌های بین‌المللی را بیشتر کند.

در نتیجه، افزایش تولید نفت و گاز در سوریه نه تنها برای این کشور، بلکه برای کل منطقه خاورمیانه پیامدهای بسیار مهمی خواهد داشت. با توجه به ظرفیت‌های موجود و نیازهای جهانی به انرژی، سوریه می‌تواند به عنوان یک بازیگر کلیدی در آینده نزدیک در صنعت نفت و گاز منطقه شناخته شود.

تحولات حمل و نقل و صادرات نفت و دیزل در هفته اخیر

هفته‌ای که گذشت، شاهد تحولات قابل توجهی در حوزه حمل و نقل نفت و صادرات دیزل بودیم. هزینه‌های حمل و نقل نفت به دلیل تنش‌های ژئوپولیتیک و کمبود ناوگان به ۴۰.۵۰ دلار برای هر بشکه رسیده است. این افزایش هزینه‌ها به طور مستقیم بر قیمت‌های جهانی نفت تأثیر می‌گذارد و می‌تواند منجر به تغییرات در جریان‌های تجاری نفت شود. به عنوان مثال، حمل حدود ۲ میلیون بشکه نفت خام از ایالات متحده به ژاپن با یک نفتکش بسیار بزرگ، حدود ۸۱ میلیون دلار هزینه دارد که نسبت به سال گذشته افزایش چشمگیری داشته است.

افزایش هزینه‌های حمل و نقل به یکی از فاکتورهای غیرقابل چشم‌پوشی در اقتصاد نفتی تبدیل شده است. این هزینه‌ها شامل بیمه، تأخیرها و دیگر هزینه‌های مرتبط با انتقال نفت هستند که می‌توانند به کاهش عرضه نفت به پالایشگاه‌ها و افزایش قیمت‌ها در بازارهای منطقه‌ای منجر شوند. همچنین، این وضعیت تأثیرات مستقیمی بر قیمت‌های سوخت‌های پالایش شده دارد و می‌تواند فشارهای تورمی را در نواحی وابسته به انرژی وارداتی افزایش دهد.

در این میان، روسیه نیز در تاریخ ۲۲ اکتبر ۲۰۲۳، اولین تانکر دیزل خود را به ایالات متحده ارسال خواهد کرد. این محموله با ظرفیت ۴۰,۰۰۰ تن از سواحل بالتیک روسیه حرکت می‌کند و به عنوان اولین محموله دیزل از زمان تحریم‌ها در ژانویه ۲۰۲۲ به شمار می‌رود. با اینکه روسیه به عنوان دومین صادرکننده بزرگ دیزل دریایی در جهان شناخته می‌شود، اما به دلیل محدودیت‌های ناشی از حملات به پالایشگاه‌های این کشور، با چالش‌هایی در ظرفیت صادرات مواجه است.

الکساندر نواک، معاون نخست‌وزیر روسیه، اعلام کرده است که این اقدام به منظور کاهش بخشی از ممنوعیت صادرات دیزل که برای حفظ منابع داخلی وضع شده، انجام می‌شود. نواک پیش‌بینی کرده که تا پایان سال، روسیه می‌تواند حجم کامل صادرات دیزل خود را بازگرداند و ارسال به کشورهای دیگر را گسترش دهد. در ماه اکتبر، روسیه آماده است تا ۳۰۰,۰۰۰ تن دیزل به ایالات متحده ارسال کند و ۵۰۰,۰۰۰ تن دیگر در ماه نوامبر.

در حالی که صادرات دیزل روسیه به ایالات متحده از سال ۲۰۲۲ متوقف شده بود، این اقدام می‌تواند تأثیراتی بر قیمت‌های جهانی داشته باشد. با این حال، برخی تجار و تحلیلگران بر این باورند که حجم‌های مورد بحث تنها بخش کوچکی از نیازهای وارداتی ایالات متحده را تشکیل می‌دهند و احتمالاً تأثیر قابل توجهی بر قیمت‌های بین‌المللی نخواهند داشت. به نظر می‌رسد که تحولات اخیر در زمینه حمل و نقل و صادرات نفت و دیزل، نیاز به توجه و تحلیل دقیق‌تری دارد تا اثرات آن بر بازارهای جهانی بهتر درک شود.

توسعه مبادلات گازی و عرضه اولیه پتروشیمی تبریز

در هفته‌ای که گذشت، حمید بورد، سرپرست وزارت نفت، به مسکو سفر کرد تا در هشتمین نشست سران مجمع کشورهای صادرکننده گاز (جی‌ئی‌سی‌اف) شرکت کند. این مجمع که ایران یکی از بنیان‌گذاران آن است، به بررسی و توسعه همکاری‌های دوجانبه در زمینه انرژی می‌پردازد. بورد هدف این سفر را تشریح مواضع جمهوری اسلامی ایران و پیگیری مبادلات گازی با کشورهای عضو مجمع عنوان کرد و بر اهمیت ایجاد بازار مشترک گاز و هماهنگی بیشتر میان کشورهای صادرکننده تأکید نمود.

چالش‌های انرژی و راهکارهای حفظ زیرساخت‌ها در شرایط بحران نیز از دیگر محورهای مورد بحث در این نشست خواهد بود. بورد در ادامه به روابط خوب ایران و روسیه در حوزه انرژی اشاره کرد و ابراز امیدواری کرد که این سفر به نتایج مطلوبی در زمینه تقویت همکاری‌ها و توسعه تبادلات انرژی بین دو کشور منجر شود. بیست‌وهشتمین نشست وزارتی مجمع کشورهای صادرکننده گاز در روز دوشنبه برگزار خواهد شد و بررسی اسناد اصلی از جمله بیانیه پایانی نشست سران در دستور کار خواهد بود.

در سوی دیگر، پتروشیمی تبریز به‌زودی سهام خود را در بورس تهران عرضه خواهد کرد. این شرکت که با نماد معاملاتی «شتبریز» در آذر ۱۴۰۴ در فهرست نرخ‌های تابلو اصلی بازار دوم بورس تهران درج خواهد شد، نشست معارفه‌ای را با حضور نمایندگان و مشاوران مربوطه برگزار کرده است. هدف این نشست آشنایی فعالان بازار سرمایه با فعالیت‌ها و اطلاعات مرتبط با عرضه سهام این پتروشیمی است. زمان قطعی عرضه اولیه و جزئیات آن، از جمله دامنه قیمت و تعداد سهام قابل عرضه، پس از انتشار اطلاعیه‌های رسمی بورس تهران مشخص خواهد شد.

پتروشیمی تبریز به عنوان یکی از تولیدکنندگان باسابقه محصولات پلیمری و شیمیایی، در شمال‌غرب ایران واقع شده و ظرفیت تولید سالانه آن حدود ۸۷۰ هزار تن محصولات پلیمری و شیمیایی است. این مجتمع در زمینه صادرات محصولات پتروشیمی نیز فعال بوده و بازارهای صادراتی آن شامل کشورهای منطقه‌ای و همچنین کشورهای اروپایی و آسیایی می‌شود. از جمله طرح‌های توسعه‌ای معرفی‌شده برای پتروشیمی تبریز، احداث واحد پلی‌اتیلن سنگین و واحد دوم اتیل‌بنزن و استایرن مونومر است که در راستای توسعه زنجیره محصولات شیمیایی مطرح شده‌اند.

علاوه بر این، پروژه‌های مرتبط با استفاده مجدد از پساب تصفیه‌خانه شهر تبریز و مدیریت پسماند و بهینه‌سازی مصرف انرژی نیز از محورهای فعالیت این مجتمع در حوزه مدیریت منابع آب و محیط زیست به شمار می‌روند. این اقدامات نشان‌دهنده تلاش پتروشیمی تبریز برای ارتقاء کیفیت تولید و حفظ محیط زیست است.

تحولات جدید در سیاست‌های انرژی ایالات متحده و تأثیر آن بر بازار جهانی

دولت ایالات متحده به رهبری جو بایدن به طور جدی در حال تغییر استراتژی‌های خود در زمینه روابط بین‌الملل و بازار انرژی است. این تغییرات شامل تقویت روابط با روسیه به عنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نفت و گاز جهان و کاهش روابط با چین به عنوان رقیب اصلی ایالات متحده در این بازار می‌شود. در این راستا، ایالات متحده به دنبال بهبود وضعیت اقتصادی و سیاسی خود است و این تغییرات می‌تواند به نفع این کشور باشد، به ویژه در شرایطی که قیمت نفت و گاز در بازارهای جهانی تحت تأثیر عوامل مختلف قرار دارد.

تحولات اخیر در روابط بین‌الملل می‌تواند به کاهش وابستگی ایالات متحده به واردات انرژی کمک کند. با توجه به ظرفیت تولید نفت و گاز روسیه، ایالات متحده می‌تواند از این کشور به عنوان منبعی برای تأمین انرژی خود استفاده کند. این در حالی است که چین به عنوان یکی از بزرگترین مصرف‌کنندگان نفت و گاز، در تلاش است تا با کاهش وابستگی به واردات انرژی، امنیت انرژی خود را افزایش دهد. به طور خاص، کشورهای اروپایی که به شدت به منابع انرژی روسیه وابسته هستند، ممکن است تحت تأثیر این تغییرات قرار بگیرند و به دنبال ایجاد توافقات جدیدی برای تأمین انرژی خود باشند.

از سوی دیگر، انجمن نفت مستقل آمریکا (IPAA) نیز حمایت خود را از تجدید نظر در قوانین متان آژانس حفاظت از محیط زیست (EPA) اعلام کرده است. این قوانین به طور نامتناسبی بار سنگینی را بر دوش اپراتورهای مستقل چاه‌های حاشیه‌ای گذاشته‌اند. چاه‌های حاشیه‌ای که بیش از ۷۵ درصد چاه‌های تولیدی در ایالات متحده را تشکیل می‌دهند، نقش مهمی در تأمین انرژی ایفا می‌کنند و می‌توانند به رشد اقتصادی جوامع محلی کمک کنند. IPAA تأکید کرده است که تجدید نظر در قوانین متان می‌تواند به نفع این بخش از صنعت انرژی باشد.

با این حال، بیانیه IPAA جزئیات دقیقی درباره تغییرات مورد نظر در قوانین متان ارائه نکرد و همچنین زمان‌بندی مشخصی برای این تجدید نظرها اعلام نگردید. این در حالی است که IPAA به تازگی با ائتلاف تولیدکنندگان انرژی داخلی (DEPA) ادغام شده و به این ترتیب قدرت بیشتری برای نمایندگی از تولیدکنندگان مستقل به دست آورده است. در نهایت، تجدید نظر در قوانین متان با توجه به نگرانی‌های زیست‌محیطی پیرامون انتشار گاز متان و اثرات منفی آن بر تغییرات آب و هوایی، به عنوان موضوعی حیاتی در نظر گرفته می‌شود، اما نیاز به تعادل بین حفاظت از محیط زیست و حمایت از تولیدکنندگان مستقل نیز وجود دارد.

جمع‌بندی

تحولات اخیر در صنعت نفت و گاز، از جمله سفر بورد به مسکو و افزایش هزینه‌های حمل و نقل، نشان‌دهنده چالش‌ها و فرصت‌های جدید در این حوزه است. همچنین، تغییرات در سیاست‌های انرژی ایالات متحده و تعاملات بین‌المللی می‌تواند بر بازار جهانی نفت و گاز تأثیرگذار باشد.

بیشتر بخوانید: NextDecade به مرحله کلیدی در تولید گاز طبیعی در ترمینال Rio Grande LNG نزدیک می‌شود · کاهش صادرات نفت خام روسیه از پایانه‌های دریای بالتیک و سیاه