پژمان امیدمقدمی، مدیرکل توسعه فناوری اطلاعات، امنیت و هوشمندسازی وزارت نفت، در دومین کنفرانس ملی حکمرانی داده و هوش مصنوعی که در دانشکده فنی دانشگاه تهران برگزار شد، به اهمیت تدوین نقشه راه برای تحول دیجیتال در دستگاه‌های اجرایی اشاره کرد. وی با تأکید بر اینکه حکمرانی داده یکی از اجزای این نقشه راه است، بیان کرد که این حوزه باید بخشی از یک برنامه کلان برای هوشمندسازی دولت و ارتقای عملکرد دستگاه‌های اجرایی باشد.
ضرورت عبور از انباشت داده و گزارش‌گیری سنتی
امیدمقدمی با اشاره به توسعه زیرساخت‌های فناوری اطلاعات در کشور گفت: "در سال‌های گذشته، تلاش‌های زیادی برای ایجاد زیرساخت‌ها و برقراری ارتباط میان سامانه‌ها انجام شده است و اکنون بسیاری از دستگاه‌ها به مخازن داده و ابزارهای هوش تجاری مجهز شده‌اند." وی افزود: "اما آیا از این ظرفیت‌ها به‌درستی استفاده می‌کنیم؟" وی همچنین به نیاز به شناسایی روابط پنهان میان متغیرها و چرایی تغییرات تأکید کرد و افزود که هوش مصنوعی می‌تواند در تحقق این هدف مؤثر باشد.
بیشتر بخوانید: حضور فناوری نانو در تولید کاتالیست‌های نفتی ایرانی
امیدمقدمی به نمونه‌ای از کاربرد این فناوری در صنعت نفت اشاره کرد و گفت: "اگر مصرف انرژی در یک واحد پالایشی افزایش یابد، صرف مشاهده این تغییر کافی نیست، بلکه باید علت آن بررسی شود تا مدیر بتواند تصمیم مناسب‌تری اتخاذ کند."
هوش مصنوعی و جایگاه انسان در تصمیم‌گیری
مدیرکل توسعه فناوری اطلاعات وزارت نفت همچنین بر این نکته تأکید کرد که هوش مصنوعی نمی‌تواند جایگزین تصمیم‌گیری انسانی شود. وی گفت: "تحلیل داده‌ها و شناسایی الگوها از طریق هوش مصنوعی می‌تواند به مدیران کمک کند، اما تصمیم‌گیری نهایی باید به قضاوت مدیریتی و توجه به ملاحظات انسانی بستگی داشته باشد."
امیدمقدمی اظهار داشت: "در صنعت نفت، تصمیم‌هایی مانند ادامه یا توقف تولید با ملاحظات فنی، اقتصادی و تعهدات سازمانی ارتباط دارند. بنابراین، ارزیابی همه ابعاد تصمیم و انتخاب راهکار مناسب همچنان به توجه انسانی نیاز دارد." وی همچنین به ضرورت عبور از نگاه سامانه‌محور به مفهوم هوشمندسازی اشاره کرد و گفت: "هوشمندسازی زمانی معنا پیدا می‌کند که از ظرفیت هوش مصنوعی برای تحلیل و تصمیم‌سازی استفاده شود."
مدیرکل توسعه فناوری اطلاعات، امنیت و هوشمندسازی وزارت نفت در ادامه به تعدد برنامه‌ها و الزامات حوزه فناوری اطلاعات اشاره کرد و گفت: "تحول دیجیتال زمانی ارزشمند است که خروجی ملموسی برای سازمان داشته باشد. این خروجی تنها به درآمد مالی محدود نمی‌شود، بلکه شامل افزایش سرعت، ارتقای کیفیت و بهبود بهره‌وری نیز می‌شود."
امیدمقدمی همچنین تأکید کرد که اگر حکمرانی داده به ارزش‌آفرینی منجر نشود، تحول دیجیتال نتواند اقتصاد سازمان را تقویت کند و هوش مصنوعی تأثیر قابل‌اندازه‌گیری بر عملکرد نداشته باشد، در تحقق اهداف اصلی خود موفق نخواهد بود.
حاکمیت داده و توسعه اقتصاد دیجیتال
امیدمقدمی در ادامه به اهمیت داده‌هایی که یک دستگاه در آن‌ها مرجعیت و اعتبار منحصربه‌فرد دارد، اشاره کرد و گفت: "اگر الزامات قانونی، امنیتی و حریم خصوصی رعایت شود، این داده‌ها می‌توانند برای ارائه خدمات ارزشمند به دیگر بخش‌ها استفاده شوند. از این منظر، حکمرانی داده می‌تواند به توسعه اقتصاد دیجیتال و ایجاد ارزش افزوده کمک کند."
وی همچنین بر ضرورت بازنگری در ساختار سازمان‌ها تأکید کرد و گفت که تحول دیجیتال تنها به اجرای پروژه‌های فناورانه محدود نمی‌شود، بلکه ساختار سازمانی، فرایندها و داده‌های موردنیاز آن باید متناسب با شرایط جدید بازطراحی شوند.
امیدمقدمی با اشاره به پیچیدگی‌های حکمرانی داده در صنعت نفت به دلیل گستردگی زنجیره ارزش، گفت: "ایجاد سکویی هوشمند و یکپارچه مستلزم شناخت دقیق ارتباطات میان بخش‌های مختلف این صنعت است و باید مشخص شود کدام داده‌های اساسی لازم است تا امکان بهره‌برداری مشترک از داده‌ها و توسعه خدمات دیجیتال فراهم شود."
در پایان، وی تأکید کرد که آینده تحول دیجیتال به شناسایی الگوهای پنهان در داده‌ها و تقویت تصمیم‌سازی هوشمند وابسته است و حفظ نقش مؤثر انسان در تصمیم‌گیری از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
بیشتر بخوانید: ضرورت بهره‌گیری صنایع از فناوری نانو برای ارتقاء محصولات · انرژی ایتالیا بخشی از سهم خود را در هفت بلوک اندونزیایی فروخت
