پارس جنوبی، بزرگ‌ترین میدان گازی جهان و قلب تپنده انرژی ایران، پس از سال‌ها بهره‌برداری بی‌وقفه، با چالش افت طبیعی فشار مخزن مواجه شده است. این مشکل به معنای کاهش ظرفیت تولید روزانه و تهدیدی مستقیم برای امنیت انرژی کشور در فصول سرد سال به شمار می‌آید.
تغییر استراتژی از برداشت ساده به مهندسی فشار
طرح‌های فشارافزایی که به‌عنوان ابرپروژه‌های حیاتی صنعت نفت و گاز ایران شناخته می‌شوند، نشان‌دهنده یک تغییر بنیادین در رویکرد به میدان مشترک پارس جنوبی هستند. این طرح‌ها به‌جای تمرکز بر استخراج ساده، به مهندسی فشار توجه دارند. هدف اصلی این است که با نصب کمپرسورهای عظیم و ایجاد ایستگاه‌های تقویت فشار، افت فشار مخزن را جبران کنند.
بیشتر بخوانید: افزایش ظرفیت تولید سیمان در آفریقا و تاثیر آن بر تقاضای انرژی
پارس جنوبی که به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین منابع گاز طبیعی در جهان شناخته می‌شود، در حال حاضر با ظرفیت تولید روزانه ۲۸۰ میلیون مترمکعب، نقش کلیدی در تأمین انرژی کشور ایفا می‌کند. اما با توجه به کاهش فشار مخزن، نیاز به اجرای طرح‌های فشارافزایی بیش از پیش احساس می‌شود.
تأثیر تنش‌های منطقه‌ای بر طرح‌های بالادستی
پروژه‌های فشارافزایی که نقشی بی‌بدیل در پایداری شبکه ملی انرژی دارند، به دلیل تشدید شرایط جنگی در منطقه، با وقفه‌هایی در تأمین تجهیزات و برنامه‌ریزی میدانی مواجه شده‌اند. تأخیر در تأمین تجهیزات حساس و مشکلات لجستیکی ناشی از تنش‌های ژئوپلیتیک به‌وضوح روند پیشرفت این پروژه‌ها را تحت تأثیر قرار داده است.
علیرضا صادقی‌فرد، کارشناس توسعه میادین مشترک، بر این نکته تأکید کرد که شوک‌های امنیتی می‌توانند زنجیره تأمین پروژه‌های فراساحلی را دچار اختلال کنند. با این حال، وزارت نفت با تعریف خطوط حمایتی جدید و بازپس‌گیری ابتکار عمل، سعی در احیای این پروژه‌ها دارد تا افت فشار به گلوگاه برگشت‌ناپذیر کشور بدل نشود.
سناریوی ترکیبی برای مدیریت ناترازی گاز
تداوم تولید صیانتی از میدان مشترک پارس جنوبی با توجه به افت طبیعی فشار، به یکی از چالش‌های کلیدی در صنعت نفت ایران تبدیل شده است. به همین دلیل، اجرای سناریوی ترکیبی (Onshore-Offshore) برای فشارافزایی در محدوده هاب ۱ به‌عنوان راهکاری عملیاتی در دستور کار قرار گرفته است. این سناریو به دو فاز متمایز تقسیم می‌شود: فاز اضطرار و میان‌مدت (خشکی‌محور) و فاز نهایی (دریامحور).
در فاز خشکی‌محور، نصب ۹ واحد کمپرسور با ظرفیت عملیاتی ۳۳۳ میلیون فوت مکعب استاندارد در روز در سایت پالایشگاهی فاز ۱۲ پیش‌بینی شده است. این اقدام با هدف به حداقل رساندن مهاجرت گاز به سمت بخش‌های مشترک مخزن انجام می‌شود. در فاز دریامحور، پیش‌بینی می‌شود که با فاصله زمانی سه ساله از اجرای فاز خشکی، استقرار دو مجموعه «مینی‌هاب» در موقعیت‌های دریایی با ظرفیت هر یک ۱۰۰۰ میلیون فوت مکعب در روز، راهکار اصلی برای تثبیت بازیافت نهایی از مخزن باشد.
حمیدرضا ثقفی، مدیرعامل گروه پتروپارس، در خصوص این طرح‌ها توضیح داد که فاز اول شامل نصب ۹ کمپرسور با ظرفیت ۳۳۳ میلیون فوت مکعب استاندارد در روز به همراه تأسیسات جانبی در پالایشگاه خشکی فاز ۱۲ است. این بخش به‌عنوان راه‌حل سریع در کوتاه‌مدت و میان‌مدت طراحی شده است.
با توجه به این رویکرد، به‌نظر می‌رسد که پارس جنوبی در آستانه یک تحول اساسی قرار دارد که می‌تواند به‌طور قابل‌توجهی به پایداری تأمین انرژی کشور کمک کند.
بیشتر بخوانید: کاهش ۲۵۰ میلیون مترمکعبی گاز در ایران و چالش‌های زمستان ۱۴۰۳ · صادرات گاز طبیعی ایالات متحده به مکزیک در سپتامبر رکورد زد
