دشتیدرخشان تحلیل میکند که کاهش قیمت نفت ناشی از همزمانی چند عامل است و نه یک متغیر خاص. به گفته او، مهمترین عامل تغییر انتظارات بازار درباره توازن عرضه و تقاضا است. در ماههای اخیر، افزایش تولید و صادرات برخی کشورهای منطقه، بازگشت بخشی از جریان نفت و نگرانیها از رشد ذخایر جهانی، فشار کاهشی بر قیمتها ایجاد کرده است.
چشمانداز تقاضا و تأثیر آن بر قیمتها
دشتیدرخشان به این نکته اشاره میکند که وقتی بازار به رشد مصرف در چین و اقتصادهای بزرگ اطمینان ندارد، حتی افزایش اندک عرضه میتواند تأثیر بیشتری بر قیمتها بگذارد. سیاستهای تولیدی اوپکپلاس و رشد عرضه خارج از این ائتلاف، از جمله در آمریکا، نیز از دیگر عواملی هستند که انتظارات بازار را تحت تأثیر قرار میدهند. او هشدار میدهد که نباید بازار را بهعنوان یک «مازاد ساده و بیمحدودیت» تصور کرد.
بیشتر بخوانید: پیمان سوخت اجلاس شنزن بین ایالات متحده، چین و روسیه
سهم ایران از نفت عبوری و چالشهای صادراتی
دشتیدرخشان برای پاسخ به این پرسش که سهم ایران از نفت عبوری از تنگه هرمز چقدر است، دو مفهوم را از هم جدا میکند: سهم ایران از نفت عبوری و سهم صادرات ایران از تجارت جهانی نفت. به گفته او، در سال ۲۰۲۵ بهطور متوسط حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآورده در روز از این تنگه عبور میکرد که حدود ۱۵ میلیون بشکهاش نفت خام بوده است. پیش از اختلالهای گسترده، صادرات ایران بین یک تا ۲ میلیون بشکه در روز بود، یعنی سهمی تقریبی میان ۵ تا ۱۰ درصد از کل جریان.
اکنون، صادرات مستقیم ایران با محدودیت جدی روبهرو است و خریداران پیشین ناچار شدهاند سبد تأمین خود را تغییر دهند. بخشی از این جایگزینی را کشورهایی نظیر عراق، عربستان، امارات، برزیل و آنگولا انجام دادهاند. دشتیدرخشان تأکید میکند که این جایگزینی به معنای تساوی کامل نیست و تفاوت کیفیت، فاصله، هزینه حمل و شرایط پرداخت در قیمت نهایی نفت تحویلی به پالایشگاه منعکس میشود.
او همچنین به محاصره دریایی اشاره میکند که در مقطع فعلی فقط هزینه صادرات را بالا نبرده بلکه به محدودیتی جدی برای خروج محمولههای جدید تبدیل شده است. به گفته او، صادرات نفت خام ایران در ماههای اخیر به سطحی بسیار پایین نزدیک شده است. با این حال، بخشی از نفت ایران در ذخایر شناور و خارج از محدوده محاصره قرار دارد و فروش محدود آن به خریداران آسیایی ممکن بوده است.
انگیزه ایران برای شکستن محاصره
دشتیدرخشان به انگیزه اقتصادی ایران برای عبور از محاصره اشاره میکند و میگوید که صادرات نفت برای ایران فقط یک فعالیت تجاری نیست، بلکه یکی از منابع اصلی ارز، درآمد دولت و توازن مالی است. توقف صادرات، بهویژه با ظرفیت ذخیرهسازی محدود، فشار مضاعفی وارد میآورد. عبور موفق یک یا چند محموله، به گفته او، سه پیامد دارد: درآمد ارزی، کاهش فشار بر ذخایر و ظرفیت نگهداری و پیام به خریداران که تجارت نفت ایران هنوز کاملاً از بازار حذف نشده است.
او همچنین به نشست سهجانبه میان آمریکا، چین و روسیه اشاره کرده و اهمیت آن را بیشتر در پیام سیاسی میداند. از نظر او، این نشست میتواند انتظارات بازار نسبت به کاهش اختلال پایدار را تقویت کند. با این حال، ایران باید بداند که منافع امنیت انرژی قدرتهای بزرگ الزاما با منافع صادراتیاش همراستا نیست.
دشتیدرخشان در پایان میگوید که اگرچه بازار در کوتاهمدت میتواند بخشی از کاهش صادرات ایران را با افزایش عرضه دیگران جبران کند، اما این به معنای کماهمیت شدن نفت ایران نیست و بازار به نفت ایران بهعنوان یک منبع مهم و با کیفیت نگاه میکند.
بیشتر بخوانید: یحیی سریع دو عملیات موفق نظامی در عمق عربستان انجام داد · افزایش تعداد دکلهای حفاری نفتی در ایالات متحده به ۶۰۷ دستگاه




