تجارت ایران و عمان در سال ۱۴۰۵، با وجود تحولات منطقهای و دشواریهای حملونقل در مسیرهای دریایی، روندی افزایشی در بخش صادرات ایران داشته است. بر اساس آمارهای سازمان توسعه تجارت ایران، ارزش صادرات ایران به عمان در ششماهه نخست سال جاری به یک میلیارد و ۱۶۴ میلیون دلار رسید که در مقایسه با ۹۴۸ میلیون دلار مدت مشابه سال گذشته، رشد ۲۳ درصدی را نشان میدهد.
موقعیت جغرافیایی عمان و تأثیر آن بر تجارت
این آمار، از تداوم ظرفیت بازار عمان برای کالاهای ایرانی حکایت دارد. همچنین باید توجه داشت که رقم اعلامشده مربوط به صادرات ایران به عمان است و بهتنهایی ارزش کل تجارت دوجانبه، شامل واردات ایران از عمان، را نشان نمیدهد. اهمیت عمان برای تجارت ایران تنها به میزان خرید مستقیم کالاهای ایرانی محدود نیست. موقعیت جغرافیایی این کشور در جنوب تنگه هرمز، دسترسی به آبهای آزاد و برخورداری از بنادر مهم، آن را به یکی از مسیرهای مهم تجارت منطقهای تبدیل کرده است.
بیشتر بخوانید: کاهش شاخص بالتیک به ۲۵۹۰ با افت ۵۸ امتیاز
آمارهای مرکز ملی آمار و اطلاعات عمان نشان میدهد ایران در هشتماهه نخست سال ۲۰۲۶، بزرگترین مقصد کالاهای صادرات مجددشده از این کشور بوده است. ارزش این صادرات مجدد تا پایان اوت به ۳۴۲ میلیون ریال عمانی رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۶۹٫۶ درصد افزایش داشته است. صادرات مجدد به معنای فروش کالاهایی است که لزوماً در عمان تولید نشدهاند و پس از ورود به این کشور، دوباره به مقصد دیگری ارسال میشوند.
روند رو به رشد تجارت دوجانبه
در همین دوره، مجموع صادرات کالایی عمان به بیش از ۱۸٫۳ میلیارد ریال عمانی رسید که ۱۹٫۷ درصد بیشتر از مدت مشابه سال ۲۰۲۵ بود. واردات کالایی این کشور نیز با رشد ۴٫۴ درصدی به حدود ۱۱٫۹ میلیارد ریال عمانی رسید. صادرات نفت و گاز عمان ۱۲٫۱ میلیارد ریال و صادرات غیرنفتی آن حدود ۴٫۹ میلیارد ریال عمانی گزارش شده است.
روند رو به رشد تجارت ایران و عمان در شرایطی دنبال میشود که دو کشور طی سالهای اخیر برای ایجاد چارچوبهای حقوقی و تسهیل مبادلات اقتصادی اقدام کردهاند. بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی وزارت تجارت، صنعت و توسعه سرمایهگذاری عمان، حجم مبادلات تجاری دو کشور در سال ۲۰۲۴ به ۵۱۲٫۱ میلیون ریال عمانی، معادل حدود یک میلیارد و ۳۳۰ میلیون دلار، رسیده است.
این رقم در مقایسه با ۳۳۵٫۸ میلیون ریال عمانی در سال ۲۰۲۳، رشد ۵۲ درصدی داشته است. همچنین تراز تجاری عمان با ایران در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۱۰٫۳ میلیون ریال عمانی به نفع عمان ثبت شده است. صادرات و صادرات مجدد عمان به ایران در آن سال به ۳۶۱٫۲ میلیون ریال عمانی رسید و واردات این کشور از ایران ۱۵۰٫۹ میلیون ریال عمانی گزارش شد.
از تحولات حقوقی مهم در روابط اقتصادی دو کشور، امضای موافقتنامه تجارت ترجیحی در ۲۷ مه ۲۰۲۵ در مسقط است. این توافق در سپتامبر همان سال با فرمان سلطنتی عمان به تصویب رسید. بر اساس مفاد توافق، برای گروهی از کالاهای دارای مبدأ ایران و عمان، امتیازات تعرفهای متقابل در نظر گرفته شده و قواعد مشخصی برای احراز مبدأ کالا تعیین شده است.
در کنار این مسائل، فعالان اقتصادی معتقدند رفع موانع از جمله محدودیتهای بانکی و دشواری انتقال پول میتواند به تثبیت جایگاه کالاهای ایرانی کمک کند. مشکلات مربوط به نقل و انتقال ارز و نبود روابط کارگزاری بانکی گسترده میتواند زمان تسویه معاملات و هزینه صادرات را افزایش دهد.
با توجه به اهمیت عمان به عنوان دروازهای برای دسترسی تجار ایرانی به بازارهای دیگر، استفاده از ظرفیت عمان بهعنوان سکوی صادرات مجدد به بازارهای دیگر مستلزم بررسی دقیق قواعد مبدأ، مقررات گمرکی و محدودیتهای مقصد نهایی است. همچنین، اتصال بنادر دو کشور و توسعه خطوط منظم دریایی میتواند به کاهش هزینه و زمان انتقال کالا کمک کند.
بیشتر بخوانید: افزایش موجودی گاز طبیعی در آمریکا به ۶۱ Bcf در هفته منتهی به ۶ نوامبر · ADNOC Gas گزارش سود ثابت ۱.۳۴ میلیارد دلاری در سهماهه سوم را اعلام کرد




