ایران پس از سالها تلاش برای محدود کردن دسترسی شهروندان به اینترنت، اکنون به یک سیستم کنترلی دست یافته که به طور کامل دسترسی به وبسایتهای جهانی را برای اکثریت مردم محدود کرده و در عوض، الیتهای جامعه را به دنیای آزاد اینترنت متصل میکند. این تحولات نشاندهندهٔ تلاشهای مداوم تهران برای مدیریت و کنترل فضای مجازی است.
سیستم جدید: کنترل و انحصار
با وجود اینکه VPNها و روشهای دور زدن فیلترینگ به یکی از ابزارهای رایج برای دسترسی به اینترنت در ایران تبدیل شده بودند، دولت حالا به یک سیستم پیچیدهتر و کارآمدتر روی آورده است که در آن، اتصال به یک شبکه ملی کنترل شده برای عموم مردم الزامی شده است. این شبکه نه تنها دسترسی به اطلاعات جهانی را محدود میکند، بلکه به دولت این امکان را میدهد که بر روی فعالیتهای آنلاین شهروندان نظارت کند.
این سیاست جدید به الیتها این امکان را میدهد که بدون هیچ گونه محدودیتی به اطلاعات جهانی دسترسی داشته باشند، در حالی که قشر وسیعتری از جامعه از این حق اساسی محروم میشوند. به عبارت دیگر، دولت با ایجاد دوگانگی در دسترسی به اینترنت، فاصلهٔ میان قشر ثروتمند و فقیر را بیشتر کرده است.
پیامدهای اجتماعی و فرهنگی
این وضعیت نه تنها بر دسترسی به اطلاعات جهانی تأثیر میگذارد، بلکه به تدریج میتواند بر روی فرهنگ و رفتار اجتماعی مردم نیز اثر بگذارد. محدودیتهای اینترنتی میتواند به ایجاد نارضایتی عمومی و کاهش اعتماد به حکومت منجر شود. در شرایطی که مردم به راحتی نمیتوانند از اخبار و اطلاعات بهروز بهرهمند شوند، آیندهٔ سیاسی و اجتماعی کشور در هالهای از ابهام قرار میگیرد.
با وجود این چالشها، سوال اصلی این است که آیا دولت میتواند به این کنترل ادامه دهد یا اینکه مردم به تدریج با تکنولوژیهای جدید و راههای دور زدن این محدودیتها آشنا خواهند شد. در نهایت، آنچه که روشن است، این است که این خطمشی جدید تنها به افزایش تنشها و نارضایتیها در میان مردم خواهد انجامید.
