ایران با ظرفیت ۳۰ تا ۳۵ میلیون مترمکعب مصرف CNG (گاز طبیعی فشرده) در روز، تنها ۱۷ میلیون مترمکعب از این ظرفیت را بهرهبرداری میکند. این عدم استفاده حاکی از بلااستفاده ماندن بخش قابلتوجهی از زیرساختهایی است که برای توسعه CNG هزینه شده است. بهعلاوه، توسعه LPG (گاز مایع نفتی) و خودروهای برقی نیز در دستور کار قرار گرفته و ۲۳۲ جایگاه شارژ برقی مجوز فعالیت دریافت کردهاند.
چالشهای ناهماهنگی در زنجیره انرژی
مشکل اصلی اما تنها کمبود زیرساخت نیست، بلکه ناهماهنگی میان اجزای زنجیره انرژی است. کشورهایی چون ترکیه و چین بهعنوان نمونههایی موفق در این زمینه، توانستهاند LPG را در سبد سوخت حملونقل تثبیت کنند و برقیسازی خودروها را همزمان با توسعه شبکههای شارژ پیش ببرند. در ایران اما سیاستها اغلب جدا از هم پیش میروند؛ یک روز CNG، روز دیگر LPG و در زمستان نیز بازگشت به سوخت مایع برای جلوگیری از کمبود گاز در نیروگاهها و صنایع.
بیشتر بخوانید: افزایش قیمت دیزل در آمریکا و نگرانی از کمبود سوخت محلی
نگاه جامع به ناترازی سوخت
این ناهماهنگیها باعث ایجاد یک تناقض جدی میشود؛ سوختهای جایگزین بدون وجود زنجیره کامل، تنها شکل ناترازی را تغییر میدهند. بهعنوان مثال، خودروهای برقی بدون وجود شبکه برق و شارژ کافی، CNG بدون خودرو و جایگاه فعال و LPG بدون زیرساخت توزیع، هیچیک بهتنهایی نمیتوانند مشکل ناترازی را حل کنند. حتی نسخه زمستانی جایگزینی گاز نیروگاهها و صنایع با نفتگاز و نفتکوره بیشتر یک راهکار اضطراری است تا درمان ناترازی.
فشاری که از شبکه گاز برداشته میشود، بهطور خودکار به زنجیره سوخت مایع منتقل خواهد شد. این در حالی است که انتقال سوختگیری از کارت سوخت به کارت بانکی، ابزاری برای مدیریت مصرف است و نه تولید بیشتر سوخت. بنابراین، ناترازی در کل زنجیره انرژی از تولید نفت و گاز و پالایش و نیروگاه تا شبکه انتقال، خودرو، قیمتگذاری و الگوی مصرف وجود دارد.
در واقع، مسئله ایران دیگر کمبود یک سوخت مشخص نیست؛ بلکه ناترازی در کل زنجیره انرژی است. اگر هر بار بحران در یک بخش بالا گرفت و فقط سوخت دیگری را جایگزین کنیم، ممکن است ناترازی را حل نکنیم؛ بلکه آن را جابهجا خواهیم کرد. امروز گاز را با نفتکوره جبران میکنیم، فردا بنزین را با CNG و پسفردا بخشی از سوخت را با برق جایگزین خواهیم کرد. مسئله اصلی انتخاب میان بنزین، CNG، LPG یا برق نیست؛ بلکه این است که این سوختها باید در یک نقشه واحد انرژی کنار هم قرار بگیرند یا هرکدام جداگانه برای خاموشکردن آتش یک بخش به کار گرفته شوند؟
بیشتر بخوانید: کاهش تقاضای الانجی در آسیا به دلیل بحران عرضه · تحویل کشتی دو سوخته آمونیاکی از سوی Eastern Pacific Shipping
