افتتاح کریدور زمینی واخان در افغانستان به طول حدود ۱۲۱ کیلومتر، منطقه بروغیل در ولایت بدخشان را به مرز چین متصل کرده است. مقام‌های افغانستان این کریدور را گامی مهم برای توسعه تجارت و ارتباطات اقتصادی دانسته‌اند. با این حال، بهره‌برداری کامل از این مسیر به ایجاد زیرساخت‌های تکمیلی و شرایط عبور رسمی کالا از مرز چین وابسته خواهد بود.
فرصت برای تقویت پیوندهای ترانزیتی
این تحول برای ایران اهمیت ویژه‌ای دارد و ضرورت بازنگری در نقشه ارتباطات اقتصادی منطقه را به همراه دارد. توسعه واخان می‌تواند به تغییر مسیرهای تجاری افغانستان و گسترش ارتباطات این کشور با چین کمک کند. ایران می‌تواند به‌جای تلقی این مسیر به‌عنوان رقیبی اجتناب‌ناپذیر، آن را بخشی از شبکه بزرگتری از ارتباطات زمینی به شمار آورد که ظرفیت‌های جدیدی برای همکاری اقتصادی در اختیار کشورهای منطقه قرار می‌دهد. این موضوع در شرایط تحمیل محاصره دریایی به ایران، ابعاد جدی‌تری به خود می‌گیرد.
بیشتر بخوانید: پاکستان برای تأمین گاز LNG در زمستان با ۱ میلیارد دلار هزینه مواجه است
همکاری سه‌جانبه با افغانستان و چین
ایران می‌تواند از این کریدور برای تقویت پیوندهای ترانزیتی با افغانستان بهره‌برداری کند. توسعه اتصال ریلی خواف ـ هرات، بهبود جاده‌های منتهی به گذرگاه‌های مرزی و ارتقای خدمات گمرکی می‌تواند جایگاه ایران را در تجارت افغانستان تثبیت کند. اگر شبکه حمل‌ونقل ایران با مسیرهای فعال افغانستان و آسیای مرکزی هماهنگ شود، شرکت‌های ایرانی قادر خواهند بود خدمات حمل کالا، انبارداری، ترخیص و توزیع منطقه‌ای را توسعه دهند.
همچنین، ایران می‌تواند در گفت‌وگوهای اقتصادی منطقه‌ای، موضوع اتصال مسیرهای ترانزیتی افغانستان به شبکه‌های حمل‌ونقل ایران و توسعه خدمات لجستیکی مشترک را مطرح کند. این همکاری می‌تواند دسترسی تجار ایرانی به بازارهای جدید را بهبود بخشد و زمینه صادرات محصولات صنعتی، پتروشیمی، مصالح ساختمانی و کالاهای مصرفی را فراهم کند.
با این حال، برای بهره‌برداری از این فرصت‌ها، ایران باید واقع‌بینانه به موانع موجود توجه کند. جغرافیای کوهستانی واخان، شرایط آب‌وهوایی دشوار، و ملاحظات امنیتی چین از جمله موانع جدی در برابر تبدیل این جاده به مسیر پرتردد تجاری هستند. همچنین، نبود امکانات گمرکی و زیرساخت‌های لازم در دو سوی مرز نیز نشان می‌دهد که فاصله میان افتتاح جاده و آغاز تجارت گسترده هنوز قابل‌توجه است.
بیشتر بخوانید: تقویت بنادر ایران به عنوان اهرم مقابله با تحریم انرژی · فروش سنگ آهن فورتسکیو به دلیل بحران با خریدار چینی کاهش یافت
