بحران دیزل که به دلیل محدودیت‌های پالایشگاهی در خاورمیانه و روسیه به وجود آمده، به یکی از چالش‌های اصلی بازار انرژی تبدیل شده است. بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، این بحران تا سال ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت.
تأثیرات بحران دیزل بر بازار جهانی
علیرغم افزایش جریان نفت خام از تنگه هرمز به سطحی نزدیک به قبل از جنگ، عرضه دیزل جهانی به دلیل محدودیت‌های پالایشگاهی در خاورمیانه و روسیه به شدت کاهش یافته است. به گفته IEA، این فشار به افزایش قیمت‌های عمده و خرده‌فروشی دیزل در نیمه سپتامبر منجر شده است. در این زمان، بازار متوجه شد که عرضه نفت خام معادل عرضه محصولات پالایش شده نیست و تقاضا برای محصولات میانه از جمله دیزل به دلیل فصل برداشت و افزایش تقاضا در حمل و نقل جاده‌ای و زمستان رو به افزایش است.
بیشتر بخوانید: اکسون به دنبال حفظ گازهای گویان برای بازار داخلی
چالش‌های جدی در تأمین دیزل
بحران دیزل به وضوح نشان می‌دهد که حتی برنامه‌های تأمین ۱۰۰ میلیون بشکه نفت توسط گروه ۷، شامل دیزل، نمی‌تواند به کاهش مشکلات موجود کمک کند. همچنین، توافق جنجالی میان ترامپ و پوتین برای خرید دیزل از روسیه نیز نتوانسته است به حل این بحران کمک کند. آژانس بین‌المللی انرژی در گزارش خود اعلام کرده است که بازارهای دیزل و گازوئیل در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۶ با مشکلات جدی مواجه بوده‌اند، به ویژه به دلیل اختلالات طولانی‌مدت در عملیات پالایشگاهی در خاورمیانه و روسیه.
با توجه به تقاضای غیرقابل انعطاف برای دیزل، حتی با بهبود سریع فرآیند پالایش در پایان سال جاری، تأمین گازوئیل همچنان از تقاضا عقب خواهد ماند. این شرایط نشان‌دهنده آن است که بازسازی موجودی‌های از دست رفته، خارج از نوسانات فصلی معمول، تا نیمه دوم سال ۲۰۲۷ بعید به نظر می‌رسد.
در سپتامبر، صادرات جهانی دیزل به میزان ۷۰۰,۰۰۰ بشکه در روز نسبت به سال گذشته کاهش یافته است. کاهش ۱.۳ میلیون بشکه در روز از روسیه و خاورمیانه تنها به‌طور جزئی با افزایش عرضه از سایر منابع جبران شده است. IEA برآورد کرده است که جنگ ایران از طریق محدودیت در دسترسی به محصولات، افزایش قیمت سوخت و چشم‌انداز اقتصادی نامناسب، تأثیرات جدی بر بازار جهانی خواهد گذاشت.
قیمت‌های دیزل از اوج تاریخی بیش از ۲۰۰ دلار در بشکه در سپتامبر کاهش یافته‌اند، اما همچنان تقریباً دو برابر قیمت نفت خام و سطوح قبل از بحران باقی مانده‌اند. این در حالی است که حجم‌های رو به رشد نفت خام از خلیج فارس و خاورمیانه به قیمت بالا و با ریسک‌های زیاد منتقل می‌شوند.
بحران کنونی نفت به یک بحران حمل‌ونقل و یک گلوگاه پالایش تبدیل شده است که بر فشارهای تورمی می‌افزاید. این وضعیت به وضوح تأثیرات اقتصادی وسیعی دارد و هزینه کالاها را افزایش داده و بر درآمد واقعی، فعالیت اقتصادی و تورم تأثیر می‌گذارد.
بیشتر بخوانید: نامه فرهاد شهرکی به مسعود پزشکیان درباره انتخاب وزیر نفت · تشدید بازار نفت با افزایش حملات نفت‌کش‌ها و کاهش موجودی‌ها
