IMarEST (انستیتوی مهندسی دریایی، علم و فناوری) به چالش‌های جدیدی در زمینه توسعه کد MASS (کد کشتی‌های سطحی خودمختار دریایی) پرداخته است. این کد که در کمیته ایمنی دریایی (MSC) ۱۱۱ تصویب شده، از جولای ۲۰۲۶ به‌صورت غیرالزام‌آور اجرایی خواهد شد و نسخه الزامی آن برای سال ۲۰۳۲ برنامه‌ریزی شده است.
چالش‌های تطبیق فناوری با کد MASS
تبدیل این کد از سیاست به عمل، گام بعدی و به‌مراتب دشوارتر است. کد MASS به‌طور عمدی مبتنی بر اهداف است و به‌جای تجویز یک معماری فنی خاص، اهداف و الزامات عملکردی را در زمینه‌های مختلف از جمله زمینه عملیاتی، طراحی سیستم، نرم‌افزار، عملیات از راه دور و عنصر انسانی تعیین می‌کند. این رویکرد منطقی است زیرا خودمختاری دریایی شامل همه چیز از کشتی‌های کوچک بدون سرنشین تا کشتی‌های بزرگ کنترل از راه دور می‌شود و فناوری به‌سرعت در حال پیشرفت است.
بیشتر بخوانید: مدیر انرژی و کربن شرکت ملی گاز ایران از ایجاد پالایشگاه مجازی خبر داد
محدودیت‌های طراحی عملیاتی و پیامدهای آن
محدوده طراحی عملیاتی (ODD) که در کد مشخص شده است، به‌عنوان «دامنه طراحی که در آن یک سیستم می‌تواند به‌طور مطلوب عمل کند» تعریف می‌شود. این شامل شرایط محیطی، محدودیت‌های جغرافیایی و وضعیت خود کشتی می‌شود. سوالات متعددی در این زمینه مطرح است، از جمله اینکه چگونه یک کشتی خودمختار می‌تواند واکنش نشان دهد زمانی که شرایط خارج از محدوده طراحی آن قرار گیرد. کد MASS این موضوع را از طریق حالت‌های پشتیبان و تدابیر اضطراری مورد بررسی قرار می‌دهد تا ایمنی را در شرایطی که سیستم نمی‌تواند به‌طور مطلوب عمل کند، حفظ کند.
این چالش‌ها نه تنها برای کشتی‌های کوچک تحقیقاتی، بلکه برای کشتی‌های تگ بندر در میان ترافیک با سرنشین نیز بسیار سخت‌تر می‌شود. این سوالات نه‌تنها نشان‌دهنده مشکلات موجود در کد است، بلکه به‌عنوان چالش‌های واقعی برای صنعت و مهندسان به شمار می‌روند.
چالش اصلی جامعه دریایی دیگر نوشتن قوانین نیست، بلکه ترجمه آنها به عمل است. مرحله بعدی برای جامعه خودمختاری دریایی باید توسعه یک تفسیر مهندسی مشترک بین الزامات مقرراتی و پیاده‌سازی عملی آن باشد. برای هر الزامات مربوطه، باید بتوانیم مسیری را از نیت کد تا عملکردهای لازم برای تأمین آن و شواهد لازم برای پشتیبانی از ادعاها ترسیم کنیم.
عملکرد کشتی‌های خودمختار به‌طور همزمان به خودمختاری موجود در کشتی، ارتباطات، مرکز عملیات از راه دور، پرسنل واجد شرایط و زیرساخت بندر وابسته خواهد بود. این عوامل باید به‌عنوان یک کل در نظر گرفته شوند؛ زیرا بررسی هر جزء به‌طور مستقل ممکن است به از دست دادن رابط‌های بین آنها منجر شود.
خطر و فرصت بزرگتری نیز وجود دارد. اگر هر اپراتور، تأمین‌کننده، جامعه کلاسی و نهاد نظارتی به‌طور مستقل کد MASS را به معماری و چارچوب تأمین خود ترجمه کند، این بخش ممکن است به‌طور قابل توجهی تکه‌تکه شود. در اینجا اهمیت ایجاد یک پایه مشترک و بی‌طرف برای تقویت این رویکردها بیشتر می‌شود.
انستیتوی IMarEST از طریق گروه ویژه MASS (MASS SIG) این فرصت را دارد که جامعه‌های خودمختاری دریایی را در زمینه پیاده‌سازی عملی کد گرد هم آورد و تجربیات را در حین حرکت عملیات خودمختار از آزمایش‌های کنترل‌شده به استفاده روزمره ثبت کند. زمان‌بندی نیز بسیار مهم است، زیرا کد غیرالزام‌آور کنونی فرصتی برای جمع‌آوری تجربیات عملی قبل از پیشرفت توسعه کد الزامی فراهم می‌کند.
هدف باید تنها نشان دادن کارکرد کشتی‌های خودمختار نباشد، بلکه باید درک چگونگی برقراری اعتماد به عملکرد آنها به‌طور مکرر و شفاف باشد. نشان دادن خودمختاری دریایی در محیط آزمایشی یک مسئله است، اما اجرای آن به‌طور مرتب و در مقیاس بزرگ موضوعی دیگر است. دستیابی به این هدف نیازمند یک پایه بی‌طرف از مرزهای عملیاتی پذیرفته‌شده، چارچوب‌های تضمینی قابل تکرار و مسئولیت‌های واضح در زمان تغییر شرایط خواهد بود.
بیشتر بخوانید: شتاب در ساخت نیروگاه‌های خورشیدی پالایشگاه تهران · انجمن مهندسی دریایی رویکرد جدیدی در تعاملات فنی و سیاستی معرفی می‌کند
