گزارش هفته: تحولات مهم نفت و گاز و تأثیر تنش‌های منطقه‌ای بر بازار — ۱ آبان ۱۴۰۵

سرپرست وزارت نفت به عسلویه سفر کرد تا روند بازسازی پالایشگاه‌های آسیب‌دیده در میدان گازی پارس جنوبی را پیگیری کند. این سفر در شرایطی انجام می‌شود که تأمین پایدار گاز برای مصارف خانگی و صنعتی به یک ضرورت اساسی تبدیل شده است.

در هفته‌های اخیر، قیمت نفت تحت تأثیر تنش‌های فزاینده در خاورمیانه و درگیری‌های بین‌المللی به طور قابل توجهی افزایش یافته و به ۱۱۰ دلار در هر بشکه رسیده است. همچنین، بازار حمل و نقل دریایی به ویژه در بخش تانکرهای VLCC با کاهش نرخ‌های قابل توجهی روبه‌رو شده است.

بیشتر بخوانید: افزایش ۵۰ درصدی تولید میعانات گازی در پالایشگاه فجرجم

تحولات مهم در صنعت نفت و گاز کشور

سرپرست وزارت نفت به عسلویه سفر کرد تا روند بازسازی پالایشگاه‌های آسیب‌دیده در میدان گازی پارس جنوبی را پیگیری کند. این سفر در شرایطی انجام می‌شود که صنعت نفت در تلاش است ظرفیت تولید گاز خود را پس از آسیب‌های ناشی از حملات به تأسیسات گازی به حالت عادی برگرداند. با نزدیک شدن به زمستان، تأمین پایدار گاز برای مصارف خانگی و صنعتی به یک ضرورت اساسی تبدیل شده است. در این راستا، سرپرست وزارت نفت با مدیران پالایشگاه‌های آسیب‌دیده جلساتی برگزار کرد تا برنامه‌های اجرایی برای بازسازی و راه‌اندازی سریع‌تر تأسیسات را مورد بررسی قرار دهد.

کارشناسان پیش‌بینی کرده‌اند که با تلاش‌های صورت گرفته، تولید گاز در میدان پارس جنوبی به تدریج به حالت نرمال بازخواهد گشت و مانع از بروز مشکلات جدی در تأمین انرژی خواهد شد. در این سفر، تأکید بر ضرورت تأمین منابع مالی برای تسریع اجرای پروژه‌های بازسازی تأسیسات گازی نیز مورد توجه قرار گرفت. شناسایی و رفع موانع مالی از جمله اولویت‌های اصلی این سفر محسوب می‌شود و به نظر می‌رسد که با تکمیل پروژه‌های بازسازی، ظرفیت تولید گاز میدان پارس جنوبی به تدریج به حالت نرمال بازخواهد گشت.

در کنار این تحولات، افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل نفتی نیز به چالشی جدی برای تولیدکنندگان تبدیل شده است. هزینه‌های حمل‌ونقل نفت در حال تغییر شکل تجارت جهانی نفت و قیمت‌های دریافتی تولیدکنندگان است. با افزایش این هزینه‌ها، قیمت‌های تحویل یافته به میزان بیشتری از آنچه که پالایشگران مایل به پرداخت آن هستند، فراتر رفته و این امر به تولیدکنندگان فشار می‌آورد تا اختلاف قیمت‌ها را کاهش دهند یا خریدارانی نزدیک‌تر به خود پیدا کنند. در خاورمیانه، این فشار به‌ویژه محسوس است، جایی که هزینه‌های حمل‌ونقل نفت به دنبال افزایش قیمت‌ها بعد از آغاز جنگ در مارس، به شدت افزایش یافته است.

استراتژی عربستان سعودی در برابر این فشارهای بازار نیز حائز اهمیت است. بارگیری‌های سعودی در یانبو به طور قابل توجهی کاهش یافته و این امر فشار زیادی به شرکت آرامکو تحمیل کرده است. قیمت پیشنهادی نفت عرب لایت آرامکو برای نوامبر با تخفیف نسبت به قیمت عمان/دبی تعیین شده است که حداقل بخشی از هزینه‌های حمل‌ونقل آن‌ها را جبران می‌کند. با این حال، تعداد کمی از پالایشگران آسیایی تمایل دارند تا کشتی‌های خود را اجاره کنند و هزینه‌های حمل‌ونقل هنوز هم هزینه‌های تحویل را در چین بالای محدوده‌ای قرار می‌دهد که پالایشگران مایل به پرداخت آن هستند.

تجزیه و تحلیل وضعیت بازار نفت و ناوگان VLCC

درآمد نفت و گاز روسیه در ماه اکتبر سال ۲۰۲۳ به یک تریلیون روبل می‌رسد که نشان‌دهنده افزایش ۱۰ درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته است. این افزایش قابل توجه به دلیل وابستگی روسیه به فروش نفت و گاز، که حدود یک‌پنجم کل درآمد دولت این کشور را تشکیل می‌دهد، قابل توجه است. پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که درآمد مالیاتی حاصل از فروش نفت و گاز در این ماه نسبت به ماه سپتامبر بیش از دو برابر افزایش خواهد یافت، عمدتاً به دلیل پرداخت‌های مربوط به مالیات بر سود مازاد حاصل از تولید نفت. در صورت کنار گذاشتن این مالیات، درآمد روسیه از محل فروش نفت و گاز در ماه اکتبر حدود ۳۶ درصد بیشتر از ماه سپتامبر خواهد بود.

تحلیل‌های انجام شده بر اساس داده‌های تولید نفت و گاز، تولید پالایشگاه‌ها و مقدار عرضه در بازارهای داخلی و جهانی، نشان‌دهنده تأثیر اختلالات موجود در عرضه به دلیل درگیری‌های خاورمیانه بر قیمت‌های جهانی نفت است. با این حال، انتظار می‌رود که تولید نفت در سه ماه سوم سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۲۵ به میزان ۵ درصد کاهش یابد، که این امر می‌تواند تأثیر مثبت افزایش قیمت‌های نفت را تا حدی خنثی کند. در بودجه سال ۲۰۲۶ روسیه، درآمد نفت و گاز به میزان ۸ تریلیون و ۹۱۸ میلیارد روبل از مجموع ۴۰ تریلیون و ۲۸۳ میلیارد روبل درآمد کل این کشور پیش‌بینی شده است.

از سوی دیگر، احساسات بازار در ناوگان حاملان بسیار بزرگ نفتی (VLCC) در هفته گذشته با کاهش مواجه شده است. در ابتدای هفته، مالکان با دیدگاه مثبتی به فعالیت‌های خود ادامه می‌دادند، اما به تدریج این احساسات تضعیف شد. با وجود ثبت رکوردهای جدید در نرخ‌های اجاره و بارگیری نفت خام به دلیل افزایش تقاضا در بازارهای جهانی، نشانه‌هایی از تضعیف این احساسات مثبت به وضوح مشاهده می‌شود. این تغییر در شرایط بازار به وضوح نشان‌دهنده تغییرات در نگرش مالکان و تولیدکنندگان نفت نسبت به وضعیت کنونی این بخش از صنعت حمل و نقل دریایی است.

تضعیف احساسات بازار می‌تواند پیامدهای جدی برای آینده ناوگان VLCC داشته باشد. تحلیلگران بر این باورند که این تغییرات می‌تواند بر نرخ‌های اجاره و دسترسی به نفت خام در بازارهای بین‌المللی تأثیر بگذارد. در صورت ادامه این روند، مالکان ناوگان با چالش‌های جدی‌تری در زمینه مدیریت هزینه‌ها و حفظ ظرفیت‌های خود مواجه خواهند شد. به طور کلی، بازار VLCC در حال حاضر در وضعیتی حساسی قرار دارد و انتظار می‌رود که با توجه به عوامل مختلف اقتصادی و سیاسی، این احساسات در هفته‌های آینده تغییر کند.

کاهش نرخ تانکرها و موفقیت آکسون گروپ در کنگره جهانی انرژی

در هفته گذشته، بازار حمل و نقل دریایی به ویژه در بخش تانکرهای VLCC با کاهش نرخ‌های قابل توجهی روبه‌رو شد. به طور خاص، نرخ تانکرها در مسیر TD۳C (۲۷۰،۰۰۰ تن از خلیج فارس به چین) با کاهشی معادل ۳۷.۵ امتیاز به WS۱،۲۸۱.۲۵ رسید که معادل TCE روزانه ۱،۳۷۰،۱۹۳ دلار برای تانکرهای استاندارد بالتیک می‌باشد. در همین حال، نرخ مسیر TD۳۴ (خلیج عمان به چین) نیز با افت شدید ۶۴ امتیازی به WS۷۷۶.۴۳ رسید که TCE روزانه آن به ۸۳۷،۵۶۹ دلار می‌رسد. این کاهش نرخ نشان‌دهنده چالش‌های موجود در بازارهای بین‌المللی و نیاز به تحلیل‌های دقیق‌تر برای شناسایی علل و پیامدهای آن است.

تحولات در بازار اقیانوس اطلس نیز به همین صورت بوده و نرخ مسیر ۲۶۰،۰۰۰ تن از غرب آفریقا به چین (TD۱۵) به میزان بیش از ۳۸ امتیاز کاهش یافته و به WS۷۱۱.۸۸ رسید، در حالی که TCE روزانه آن به ۷۲۰،۴۰۰ دلار می‌رسد. همچنین، نرخ مسیر خلیج آمریکا به چین (TD۲۲) با کاهشی ۸.۷۵ میلیون دلار به ۸۰.۵۸ میلیون دلار رسید که TCE روزانه آن ۵۵۹،۳۳۴ دلار است. این وضعیت نشان‌دهنده تضعیف تقاضا و رقابت فزاینده در بازارهای جهانی است.

در بخش Suezmax، بازار در مسیرهای بالتیک به جز دریای سیاه نیز تضعیف شده و نرخ مسیر ۱۳۰،۰۰۰ تن از نیجریه به بریتانیا (TD۲۰) ۷۶ امتیاز کاهش یافته و به WS۹۲۰ رسید که معادل TCE روزانه‌ای برابر با ۵۲۲،۶۰۰ دلار است. در مقابل، در دریای سیاه، نرخ مسیر ۱۳۵،۰۰۰ تن CPC/Augusta (TD۶) با ۶۸ امتیاز افزایش به WS۱۰۹۲ رسیده و TCE روزانه آن حدود ۸۸۸،۴۰۰ دلار می‌باشد. این نوسانات نرخ‌ها در بازارها می‌تواند ناشی از تغییرات در عرضه و تقاضا، تنش‌های سیاسی و اقتصادی و همچنین تغییرات فصلی باشد.

در این میان، آکسون گروپ به عنوان یک موفقیت بزرگ در کنگره جهانی انرژی، جایزه «فرصت‌های برابر» را برای پروژه «Axone's Legacy» دریافت کرد. این پروژه بر توسعه و تقویت ظرفیت‌های انسانی و ایجاد محیط‌های کاری فراگیر تمرکز دارد و می‌تواند به عنوان یک الگوی موفق در صنعت انرژی ایران مطرح شود. این موفقیت نه تنها اعتبار بین‌المللی برای آکسون گروپ به ارمغان آورده است بلکه فرصتی برای معرفی توانمندی‌های فنی و اجرایی این شرکت فراهم کرده است.

آکسون گروپ با دریافت این جایزه، به نمایندگی از جامعه تخصصی نفت و انرژی ایران، نشان داد که شرکت‌های ایرانی قادر به کسب اعتبار در عرصه جهانی هستند. با توجه به چالش‌های موجود در صنعت انرژی، چنین ابتکاراتی می‌تواند به تقویت ظرفیت‌های سازمانی و پایداری فعالیت‌ها کمک کند و به عنوان یک نمونه موفق در زمینه توسعه پایدار و مسئولیت اجتماعی در صنعت انرژی ایران مطرح گردد.

افزایش قیمت نفت تحت تأثیر تنش‌های منطقه‌ای و چالش‌های عرضه

قیمت نفت در هفته‌ای که گذشت به طور قابل توجهی تحت تأثیر تنش‌های فزاینده در خاورمیانه و درگیری‌های بین‌المللی قرار گرفت. نفت برنت به قیمت ۱۱۰ دلار در هر بشکه رسید که بالاترین قیمت از ماه مه سال جاری به شمار می‌رود. این افزایش قیمت به دلیل کاهش چشم‌انداز تأمین نفت و تشدید تنش‌ها در خاورمیانه و همچنین درگیری‌های روسیه و اوکراین بوده است. قیمت نفت برنت در این هفته ۳.۷ درصد افزایش یافته و این دومین هفته متوالی است که بازار با احساسات مثبت مواجه است.

حملات اخیر نیروهای حوثی یمن به عربستان سعودی و درگیری‌های میان روسیه و اوکراین بر زیرساخت‌های انرژی تأثیر گذاشته و به نوبه خود بر قیمت‌ها فشار وارد کرده است. با وجود این که حجم بارهای نفتی که از تنگه هرمز عبور می‌کنند به سطحی نزدیک به وضعیت قبل از جنگ رسیده و هفته گذشته بیش از ۱۰۰ میلیون بشکه نفت از این آبراه کلیدی عبور کرده، اما بازار همچنان با چالش‌هایی برای تأمین پایدار نفت مواجه است. این وضعیت نشان می‌دهد که حتی با افزایش حجم بارها، قیمت‌ها به دلیل نگرانی‌های گسترده در مورد آینده تأمین انرژی همچنان بالا باقی مانده است.

دولت ایالات متحده با چالش‌های جدی مواجه است، به ویژه با نزدیک شدن به انتخابات میان‌دوره‌ای در سوم نوامبر. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، با کمبود گزینه‌ها برای کنترل هزینه‌های انرژی روبه‌رو شده و این موضوع بر سیاست‌های انرژی کشور تأثیر گذاشته است. تحلیلگران بازار انرژی معتقدند که بازار نفت باید دوباره ریسک‌ها را در نظر بگیرد و به نظر می‌رسد که قیمت‌ها در آینده همچنان تحت تأثیر این ریسک‌ها قرار خواهند داشت. به ویژه با توجه به این که فیوچرز دیزل و بنزین نیز افزایش یافته و قیمت دیزل در نیویورک به ۴.۹۰ دلار در هر گالن رسیده است.

در این میان، چالش‌های عرضه سوخت تصفیه شده، به ویژه دیزل، وضعیت را پیچیده‌تر کرده است. بسیاری از پالایشگاه‌ها در خاورمیانه هدف حملات تلافی‌جویانه ایران قرار گرفته‌اند و این امر به کاهش عرضه سوخت منجر شده است. آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرده است که به منظور پر کردن فاصله عرضه، بیش از ۲۰ میلیون بشکه دیزل از ذخایر جمعی خود آزاد خواهد کرد و این میزان ممکن است به ۵۰ میلیون بشکه برسد. این اقدام در شرایطی انجام می‌شود که اعضای آژانس به منظور مقابله با کمبود عرضه تحت فشار تعرفه‌ای قرار دارند.

با وجود این تحولات، آژانس بین‌المللی انرژی امیدوار است که صلح میان ایالات متحده، اسرائیل و ایران تنها مسئله‌ای زمان‌بر باشد. طبق آخرین گزارش ماهانه این آژانس، انتظار می‌رود که عرضه جهانی نفت به ۱۰۸.۳ میلیون بشکه در روز افزایش یابد، اما این افزایش نشان‌دهنده این است که جریان‌های نفت از خاورمیانه هنوز به سطوح پیش از جنگ بازنگشته‌اند. این وضعیت می‌تواند فشارهای تورمی ناشی از هزینه بالای انرژی را برای مدت زمان طولانی‌تری بر اقتصاد جهانی ادامه دهد و به نوبه خود بر بازارهای مالی و مصرف‌کنندگان تأثیر بگذارد.

جمع‌بندی

با توجه به تحولات اخیر، صنعت نفت و گاز کشور در تلاش است تا ظرفیت تولید گاز خود را بازسازی کرده و به حالت عادی بازگرداند. از سوی دیگر، چالش‌های موجود در بازارهای بین‌المللی و تنش‌های منطقه‌ای همچنان بر قیمت‌ها و عرضه نفت تأثیرگذار خواهد بود.

بیشتر بخوانید: نیروی دریایی سپاه پاسداران چهار نفتکش را در خلیج فارس هدف قرار داد · افزایش قیمت گاز طبیعی در اروپا به ۹۰ یورو بر مگاوات ساعت