تنگه هرمز که به عنوان یکی از مهم‌ترین مسیرهای کشتیرانی جهانی شناخته می‌شود، به دلیل تقابل‌های اخیر میان ایالات متحده و ایران در کانون توجه قرار گرفته است. این تنگه با عرض تقریبی ۳۹ کیلومتر در باریک‌ترین نقطه‌اش، روزانه به طور میانگین ۲۰ میلیون بشکه نفت و محصولات نفتی را حمل می‌کند که معادل یک‌چهارم تجارت جهانی نفت دریایی است.
وضعیت کنونی تنگه هرمز
با آغاز بحران، تنگه هرمز به یکی از حساس‌ترین لینک‌های اقتصاد جهانی تبدیل شده است. بر اساس برآوردها، در سال ۲۰۲۶، درگیری‌های خاورمیانه منجر به ایجاد بزرگ‌ترین اختلال در تاریخ بازار جهانی نفت شده است. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که حجم ۱۵ میلیون بشکه نفت خام و ۵ میلیون بشکه محصولات تصفیه شده که به طور معمول از این تنگه عبور می‌کنند، به شدت کاهش یافته است. آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) بر این باور است که بازگرداندن ترافیک عادی به این تنگه، مهم‌ترین اقدام برای تثبیت بازار جهانی نفت و گاز است.
بیشتر بخوانید: مارکو روبیو امنیت در قطب شمال را اولویت می‌داند
تاکتیک‌های دیپلماتیک و نظامی دو طرف
ایالات متحده با استفاده از برتری دریایی خود و تحمیل تحریم‌ها، فشارهایی به ایران وارد کرده است. در پاسخ، ایران با محدودیت‌های ترافیک دریایی و تهدید به ممانعت از عبور کشتی‌های خاص، تلاش کرده است تا نفوذ خود را در این تنگه حفظ کند. به تازگی، ایران لیست کشتی‌های ممنوعه را به حداقل ۵۶ مورد افزایش داده است که شامل تانکرهای نفتی و حامل‌های گاز طبیعی مایع (LNG) می‌شود.
دیپلماسی مدرن دریایی میان دو کشور به نوعی "دیپلماسی قایق جنگی" تبدیل شده است که در آن، نظامی‌گری، بلوکه‌سازی، تحریم‌های اقتصادی و دسترسی به مسیرهای کشتیرانی به عنوان ابزارهایی در مذاکرات به کار گرفته می‌شوند.
فشارهای متضادی هر دو کشور را به میز مذاکره باز می‌گرداند. در حالی که اقدامات قهری که جنگ را طولانی می‌کند، انگیزه‌ای برای دیپلماسی نیز ایجاد می‌کند، ایران با ضعف‌های اقتصادی ناشی از تحریم‌ها مواجه است. به گزارش بلومبرگ، فشار بر روی ارز، واردات و قیمت‌های داخلی در ایران در حال افزایش است و نرخ برابری ریال به دلار در سپتامبر به رکورد ۲.۵ میلیون ریال رسیده است.
از سوی دیگر، ایالات متحده نیز با چالش‌های خود روبه‌رو است. محدودیت‌های ترافیکی از طریق تنگه هرمز باعث افزایش قیمت نفت، به ویژه دیزل شده است. در تاریخ ۲۸ سپتامبر، قیمت نفت برنت به ۱۰۵.۲۸ دلار در هر بشکه رسید، اما پس از دریافت سیگنال‌هایی از بازار مبنی بر بهبود صادرات خاورمیانه، به ۱۰۲.۵۹ دلار کاهش یافت.
این وضعیت نشان‌دهنده وابستگی شدید قیمت انرژی به هر سیگنال دیپلماتیک میان دو کشور است. به همین ترتیب، بحران نفتی بر روی بازار اوراق قرضه تأثیر گذاشته و نگرانی‌هایی درباره تورم و هزینه‌های استقراض در ایالات متحده ایجاد کرده است.
از اواسط سپتامبر، نشانه‌هایی از شکل‌گیری یک فرمول سازش‌آمیز در مذاکرات میان ایالات متحده و ایران به چشم می‌خورد. بر اساس گزارش‌ها، مذاکره‌کنندگان دو طرف در نیویورک، به رویکردی مرحله‌ای پرداخته‌اند که در آن ایران ممکن است اجازه بازگشایی تنگه هرمز را در ازای لغو تحریم‌های اقتصادی و دریایی ایالات متحده بدهد.
بیشتر بخوانید: تقویت همکاری‌های جستجو و نجات دریایی در ماداگاسکار با برنامه آموزشی MSARC · کاظم جلالی و مهرداد رحیمی ظرفیت‌های همکاری ایران و روسیه در صنعت پتروشیمی را بررسی کردند
