فناوری نانو در تولید کاتالیست‌های نفتی و پتروشیمی به‌عنوان یک پیشرفت کلیدی شناخته می‌شود که می‌تواند به بهبود کیفیت محصولات و کاهش هزینه‌های عملیاتی کمک کند. کاتالیست‌ها، به‌خصوص آلومینا یا اکسید آلومینیوم، به‌عنوان مواد اصلی در فرآیندهای پالایش و پتروشیمی به شمار می‌روند و ویژگی‌های شیمیایی و حرارتی پایدار آن‌ها، این مواد را به انتخابی پرکاربرد تبدیل کرده است.
تولید کاتالیست‌های نانوساختار در ایران
در سال‌های اخیر، چندین شرکت ایرانی به تولید پودرهای آلومینای نانوساختار و کاتالیست‌های مورد نیاز در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی پرداخته‌اند. یکی از این شرکت‌ها که به تولید پودر آلومینای نانوساختار با فاز غالب گاما متمرکز است، علاوه بر تأمین ماده اولیه، به توسعه کاتالیست‌هایی برای استفاده در فرآیندهای گوگردزدایی، اکسی‌کلراسیون و دهیدروژناسیون پرداخته است.
بیشتر بخوانید: کوبا به یک جزیره خورشیدی تبدیل می‌شود
شرکت فناوران نیز در زمینه تولید کاتالیست‌های مورد استفاده در فرآیند نفتا ریفورمینگ فعالیت می‌کند. این فرآیند نقش مهمی در تولید بنزین با کیفیت بالا ایفا می‌کند و کاتالیست‌های به کار رفته در آن در واکنش‌های تشکیل ترکیبات آروماتیک و دهیدروژناسیون کاربرد دارند.
اهمیت تولید داخلی کاتالیست‌ها
کاتالیست‌های به کار رفته در صنایع نفت و پتروشیمی به‌عنوان اجزای استراتژیک این صنعت محسوب می‌شوند و وابستگی به منابع خارجی می‌تواند تأمین آن‌ها را با چالش‌های جدی رو به رو کند. از این رو، افزایش توان تولید داخلی این محصولات به لحاظ تداوم فعالیت‌های صنعتی و کاهش وابستگی به واردات از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
همکاری فناوران با پتروشیمی آبادان به‌عنوان یکی از نمونه‌های موفق در استفاده از کاتالیست‌های تولید داخل شناخته می‌شود. پتروشیمی آبادان در تأمین کاتالیست با چالش‌هایی رو به رو بود و بهره‌گیری از محصولات این شرکت، امکان تأمین داخلی برخی از نیازهای آن را فراهم آورد. این امر موجب افزایش کیفیت محصولات، کاهش وابستگی به منابع خارجی و صرفه‌جویی ارزی شده است.
بر اساس آمارهای موجود، ارزش بازار جهانی کاتالیست‌های صنعتی در سال ۲۰۱۰ به حدود ۲۱ میلیارد دلار می‌رسید و پیش‌بینی می‌شود که تا سال ۲۰۲۶ به حدود ۲۶ میلیارد دلار افزایش یابد. همچنین، ارزش بازار کاتالیست‌های پالایشگاهی در سال ۲۰۱۹ به حدود چهار میلیارد دلار اشاره شده است. تولید کاتالیست‌های پایه آلومینا با استفاده از فناوری نانو، نمونه‌ای از هم‌افزایی توانمندی‌های فناورانه داخلی و نیازهای صنایع بزرگ کشور به شمار می‌رود.
توسعه کاتالیست‌های نانوساختار نه‌تنها به کاهش وابستگی به واردات کمک می‌کند، بلکه می‌تواند به ایجاد فرصت‌های شغلی تخصصی و افزایش ظرفیت تولید شرکت‌های فناور منجر شود. در نهایت، ارزیابی ظرفیت صادراتی کاتالیست‌های ایرانی نیازمند توجه به میزان تولید، سوابق بهره‌برداری صنعتی و قراردادهای فروش به کشورهای خارجی است.
بیشتر بخوانید: اکسون‌موبیل ظرفیت سیستم‌های اتوماسیون حفاری را به نه افزایش می‌دهد · بهنام لازمی بر اهمیت آتش‌نشانان در صنعت نفت تأکید کرد
