تاجیکستان و قرقیزستان به عنوان کشورهایی که به شدت به نفت روسیه وابسته بودند، اکنون به دنبال تأمین منابع جدید نفتی از ایران هستند. با توجه به بحران سوخت ناشی از تحریم‌ها و حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاه‌های روسی، این کشورها در پی جایگزینی برای نفت و سوخت خود هستند.
وضعیت کنونی سوخت در آسیای مرکزی
تاجیکستان به طور سنتی حدود ۸۰ درصد و قرقیزستان بیش از ۹۰ درصد بنزین و فرآورده‌های نفتی خود را از روسیه تأمین می‌کردند. اما با افزایش اختلالات در عرضه سوخت روسیه، این کشورها به دنبال تأمین‌کنندگانی جدید هستند. به عنوان مثال، تاجیکستان در ماه اوت ۲.۵۵ میلیون تن فرآورده نفتی از ایران را دریافت کرده و قرقیزستان نیز در حال مذاکره برای ساخت یک پالایشگاه مشترک با ایران است.
بیشتر بخوانید: IEA به بررسی آزادسازی ۱۰۰ میلیون بشکه نفت و دیزل G۷ پرداخت
چالش‌ها و فرصت‌ها
با وجود اینکه ایران می‌تواند بخشی از نیازهای نفتی این کشورها را تأمین کند، چالش‌هایی نیز در این مسیر وجود دارد. جغرافیای منطقه به گونه‌ای است که ایران با تاجیکستان و قرقیزستان مرز مشترک ندارد و محموله‌ها باید از طریق کشورهای همسایه مانند ترکمنستان و ازبکستان منتقل شوند. به گفته فردریک اشنایدر، کارشناس شورای خاورمیانه در امور جهانی، تنها سفارش‌های مطرح‌شده از سوی تاجیکستان به حدود ۵۱ هزار واگن تانکر ریلی نیاز دارد.
از سوی دیگر، کل تقاضای نفتی تاجیکستان تنها حدود ۵۰ هزار بشکه در روز برآورد می‌شود که در مقایسه با حدود ۱.۷ میلیون بشکه‌ای که ایران در سال گذشته صادرات می‌کرد، رقم کوچکی است. اشنایدر معتقد است که بازار آسیای مرکزی می‌تواند محلی مناسب برای صادرات بنزین و گازوئیل ایران باشد، اما نمی‌تواند جایگزین بازارهای بزرگتری مانند چین شود.
با این حال، رابطه نزدیک ایران و روسیه ممکن است مانع از تلاش ایران برای تصاحب بازارهای سنتی روسیه شود. در صورتی که حملات اوکراین متوقف شود و روسیه بتواند پالایشگاه‌های آسیب‌دیده خود را تعمیر کند، احتمالاً سوخت روسیه دوباره با مزیت قیمتی به این بازارها بازخواهد گشت.
به طور کلی، در حالی که بحران سوخت روسیه به ایران فرصتی برای ورود به بازار آسیای مرکزی می‌دهد، محدودیت‌های لجستیکی و خطر تحریم‌های ثانویه آمریکا می‌تواند بر این تجارت تأثیر منفی بگذارد. بنابراین، با وجود پتانسیل‌های موجود، آینده‌ای نامشخص در انتظار صادرات نفت ایران به این کشورها قرار دارد.
بیشتر بخوانید: پیمان فلسفی بر توسعه صنایع پایین‌دستی تأکید کرد · بازیابی صادرات نفت عربستان سعودی با چالش‌های هزینه‌های حمل و نقل
