تنگه هرمز به عنوان یکی از مسیرهای کلیدی عبور نفتکش‌ها، در ماه‌های اخیر شاهد تحولات نگران‌کننده‌ای بوده است. بازتاب تصاویر محموله یک کشتی کانتینری غرق‌شده در این آبراه، شامل جعبه‌های تلفن همراه و عطرهای گران‌قیمت، مجدداً توجهات را به هزینه‌های اقتصادی ناشی از ناامنی در این گذرگاه راهبردی جلب کرده است. هزینه‌های ناشی از ناامنی، فراتر از خسارت‌های مادی و از بین رفتن محموله‌ها است و می‌تواند به تدریج در زنجیره تجارت جهانی توزیع شود.
جریان نفت از تنگه هرمز و پیامدهای آن
تنگه هرمز، تنها گذرگاهی برای عبور نفتکش‌ها نیست، بلکه یکی از نقاط تعیین‌کننده در اتصال تولیدکنندگان انرژی خلیج فارس به بازارهای جهانی به شمار می‌رود. هرگونه اختلال در جریان عبور کشتی‌ها می‌تواند بر هزینه حمل نفت خام، فرآورده‌های نفتی و گاز تأثیر بگذارد و در نهایت موجب افزایش قیمت انرژی، هزینه تولید صنعتی و مخارج حمل‌ونقل شود.
بیشتر بخوانید: افزایش تولید روزانه نفت خام ایران به ۳.۷۱۵ میلیون بشکه
داده‌های مؤسسه کپلر نشان می‌دهد که میانگین عبور نفت از تنگه هرمز در سپتامبر ۲۰۲۶ به حدود ۹.۷ میلیون بشکه در روز رسیده است، که بالاترین میانگین ماهانه از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه است. با این حال، در ۱۱ اکتبر، حجم نفت عبوری به حدود ۲.۹ میلیون بشکه کاهش یافته که نشان‌دهنده افت محسوس در جریان نفت است. این نوسانات، تأثیرات قابل توجهی بر بازار جهانی انرژی خواهد داشت.
پیامدهای اقتصادی ناامنی دریایی
کاهش جریان عبور نفت می‌تواند پیامدهای جدی برای بازار جهانی داشته باشد. نخست، عرضه در دسترس خریداران کاهش می‌یابد و رقابت برای تأمین محموله‌های موجود افزایش می‌یابد. دوم، هزینه انتقال محموله‌ها افزایش پیدا می‌کند و سوم، نگرانی از استمرار اختلال، حتی پیش از تحقق کمبود گسترده، بر انتظارات بازار تأثیر می‌گذارد.
طبق آمار سازمان بین‌المللی دریانوردی، تا ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، تعداد حوادث تأییدشده علیه کشتی‌ها در خاورمیانه و تنگه هرمز به ۱۱۳ مورد رسیده که شامل ۳۵ مورد مرتبط با نفتکش‌ها و کشتی‌های حمل فرآورده‌های نفتی است. این ارقام تأکید می‌کند که امنیت دریایی نقشی حیاتی در زنجیره تأمین انرژی ایفا می‌کند. آسیب به نفتکش‌ها می‌تواند علاوه بر خسارت مستقیم، ظرفیت عملیاتی ناوگان را محدود کند.
در این شرایط، بازار تنها به میزان نفتی که واقعاً از مسیر عبور می‌کند واکنش نشان نمی‌دهد؛ همچنین احتمال تداوم اختلال به یک عامل برای افزایش ریسک و تغییر تصمیم‌های تجاری تبدیل می‌شود. بنابراین، ناامنی دریایی می‌تواند هزینه تأمین انرژی را پیش از آنکه کمبود فیزیکی به وجود آورد، افزایش دهد.
بیشتر بخوانید: کاهش نرخ تانکرهای VLCC در بازارهای بین‌المللی · نشست اوپک+ در حاشیه کنفرانس عربستان برگزار شد
