بحران آب در ایران فقط به کمبود منابع آبی در سدها و سفره‌های زیرزمینی محدود نمی‌شود، بلکه تاثیرات قابل توجهی بر صنعت انرژی این کشور نیز دارد. مصرف آب در فرآیندهای صنعتی نظیر تولید برق، پالایش نفت و فعالیت مجتمع‌های پتروشیمی به اندازه‌ای است که مدیریت و بهینه‌سازی آن اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است.
تفاوت مصرف آب میان فناوری‌ها
پژوهش‌ها نشان می‌دهد که شدت مصرف آب در نیروگاه‌های حرارتی و سیکل ترکیبی به طور قابل توجهی متفاوت است. به عنوان مثال، نیروگاه‌های حرارتی برای دفع حرارت باید آب زیادی مصرف کنند، در حالی که نیروگاه‌های سیکل ترکیبی با استفاده از سامانه‌های خنک‌کاری خشک می‌توانند نیاز به آب را کاهش دهند. در این راستا، مطالعه‌ای که در اکتبر ۲۰۲۵ منتشر شده، شدت مصرف آب در برخی نیروگاه‌های ایران را بررسی کرده است.
بیشتر بخوانید: مدیریت بحران استانداری البرز بر هماهنگی دستگاه‌ها تأکید کرد
بر اساس این مطالعه، شدت مصرف آب به ازای تولید برق در نیروگاه رامین معادل ۲.۰۴ مترمکعب به ازای هر مگاوات‌ساعت و در نیروگاه نکا معادل ۲.۶۵ مترمکعب است. این در حالی است که مصرف آب در نیروگاه‌های سیکل ترکیبی به مراتب کمتر بوده و به ۰.۱۸ مترمکعب به ازای هر مگاوات‌ساعت در نیروگاه نیشابور کاهش می‌یابد.
اهمیت انتشار آمار به‌روز مصرف آب
انتشار آمار دقیق و به‌روز مصرف آب در نیروگاه‌ها به ویژه در مناطق با تنش آبی بسیار حائز اهمیت است. مصرف سالانه آب در نیروگاه‌ها به طور میانگین به ارقام قابل توجهی می‌رسد، به طوری که نیروگاه رامین به تنهایی حدود ۲۲.۴ میلیون مترمکعب و نیروگاه نکا ۲۶.۵ میلیون مترمکعب آب در سال مصرف می‌کنند. این ارقام می‌تواند نشان‌دهنده چالش‌های جدی در مدیریت منابع آبی باشد.
در زمینه پالایش نفت، آب نه تنها برای خنک‌کاری، بلکه در فرآیندهای جداسازی و تولید بخار نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. با توجه به اینکه نوع نفت خام و فناوری پالایش بر مقدار آب مصرفی تاثیرگذار است، مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۴ نشان داده که با بازچرخانی آب می‌توان مصرف آب شیرین را به میزان قابل توجهی کاهش داد. به عنوان مثال، مصرف آب شیرین در یکی از پالایشگاه‌ها می‌تواند ۴۵ درصد کاهش یابد.
این یافته‌ها نشان می‌دهد که کاهش نیاز به آب تازه تنها به ساخت تجهیزات جدید بستگی ندارد، بلکه بازطراحی شبکه مصرف و جداسازی جریان‌های پساب نیز می‌تواند موثر باشد. برای دستیابی به اطلاعات قابل اتکا درباره صنعت پالایش، لازم است شرکت‌های بهره‌بردار آمار دقیق مصرف آب و حجم پساب تولیدی را منتشر کنند.
در نهایت، پتروشیمی‌ها و تأسیسات فرآوری نفت و گاز نیز در زنجیره انرژی قرار دارند، اما نمی‌توان میزان مصرف آب آنها را به سادگی با مصرف نیروگاه‌ها یا پالایشگاه‌ها جمع کرد. بررسی دقیق‌تر در این زمینه می‌تواند به بهینه‌سازی مصرف منابع آبی کمک کند.
بیشتر بخوانید: پالایشگاه گاز ایلام چهار راهبرد کلیدی برای تولید پایدار در زمستان دارد · بازدید سرپرست وزارت نفت از پالایشگاه‌های پارس جنوبی
