بازگشت صادرات نفت خام به سطح پیش از جنگ نتوانسته است قیمت سوخت را مهار کند. پالایشگاه‌های آسیب‌دیده، ذخایر تخلیه‌شده و هزینه سنگین عبور از تنگه هرمز نشان می‌دهند که پایان اختلال در جریان نفت، الزاماً به معنای پایان بحران انرژی نیست.
تناقض در بازار جهانی انرژی
بازار جهانی انرژی با تناقضی روبه‌روست؛ نفت خام دوباره در حجم بالا از خلیج فارس صادر می‌شود، اما مصرف‌کنندگان همچنان هزینه سنگین جنگ را می‌پردازند. صادرات نفت خام تولیدکنندگان خلیج فارس، به‌استثنای ایران، در سپتامبر به دست‌کم ۱۶.۵ میلیون بشکه در روز بازگشت که برابر با سطح پیش از جنگ است. بااین‌حال، قیمت سوخت نه‌تنها کاهش نیافته، بلکه در برخی بخش‌ها افزایش بیشتری را تجربه کرده است.
بیشتر بخوانید: نشست اوپک+ در حاشیه کنفرانس عربستان برگزار شد
افزایش قیمت‌ها و بحران پالایش
قیمت برنت از ۷۲.۴۸ دلار در ۲۷ فوریه به ۱۰۴.۷۲ دلار در ۹ اکتبر رسید که افزایشی حدود ۴۴.۵ درصدی را نشان می‌دهد. در همین دوره، میانگین قیمت گازوئیل در جایگاه‌های سوخت آمریکا از ۳.۸۱ دلار به ۶.۲۰ دلار برای هر گالن افزایش یافت که رشدی نزدیک به ۶۳ درصد را به همراه داشت. این فاصله نشان می‌دهد که بحران دیگر فقط به قیمت نفت خام مربوط نیست؛ اختلال در پالایش، حمل‌ونقل و توزیع، هزینه‌ای مضاعف بر بازار تحمیل کرده است.
تنگه هرمز و هزینه‌های عبور
تنگه هرمز فقط مسیر عبور نفت نیست؛ هزینه عبور از آن نیز به یکی از عوامل تعیین‌کننده قیمت انرژی تبدیل شده است. در اوایل اکتبر، برخی ناخداهای نفتکش‌ها ماهانه تا ۱۰۰ هزار دلار درآمد داشتند و برای هر سفر تا ۵۰ هزار دلار پاداش می‌گرفتند. حق‌بیمه خطر جنگ برای یک ابرنفتکش نیز می‌توانست به ۲۰ میلیون دلار برسد. به‌علاوه، حق‌بیمه اضافی کشتی‌های عبوری از هرمز به حدود ۷.۵ تا ۱۰ درصد ارزش بدنه کشتی رسیده است.
چالش‌های زنجیره تأمین
نفت خام به‌تنهایی نیاز مصرف‌کنندگان را برطرف نمی‌کند. این ماده باید در پالایشگاه‌ها به بنزین، گازوئیل و سوخت جت تبدیل شود. آسیب به هر حلقه، حتی در صورت دسترسی به نفت خام، می‌تواند بازار فرآورده‌ها را با کمبود مواجه کند. گزارش سپتامبر آژانس بین‌المللی انرژی نشان داد صادرات فرآورده‌های پالایشی و گاز نفتی مایع از خلیج فارس همچنان روزانه ۳.۷ میلیون بشکه، نزدیک به ۶۰ درصد، کمتر از سطح فوریه بود.
پیام بازار و آینده انرژی
پیام بازار روشن است؛ حتی اگر صادرات نفت خام به مسیر عادی بازگردد، کاهش پایدار قیمت سوخت بدون احیای پالایشگاه‌ها، جبران ذخایر و بازگشت امنیت به کشتیرانی تضمین‌شده نیست. جنگ زمانی از اقتصاد جهانی عقب می‌نشیند که نه‌فقط نفت، بلکه کل زنجیره تولید و رساندن سوخت دوباره کار کند.
بیشتر بخوانید: پتروشیمی غدیر ۸۰ درصد تعهدات ارزی خود را رفع کرد · کاهش قیمت گاز طبیعی در پی اختلال در خطوط لوله آپالاشیا
