ایران با تولید ۶۳۶ هزار تن آلومینیوم و ۲۸۰ هزار تن مس در سال ۲۰۲۳، ظرفیت‌های بالقوه‌ای برای ورود به صنعت رباتیک دارد. گزارش‌های جهانی نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۵، بیش از ۶۰۰ هزار ربات صنعتی جدید در جهان نصب شده و موجودی عملیاتی ربات‌ها به پنج میلیون دستگاه رسیده است. چین با ۵۹ درصد از نصب‌های جدید، در صدر این تحولات قرار دارد.
چالش‌ها و فرصت‌های صنعت رباتیک
گسترش رباتیک به عنوان یکی از مسیرهای تحول هوش مصنوعی، در عین حال نیازمند توجه به مسائل ایمنی و پیچیدگی‌های محیط واقعی است. در این راستا، پرسش اصلی برای اقتصاد ایران این است که آیا ورود به این صنعت نیازمند تولید کامل ربات یا رقابت در لایه‌های پیشرفته فناوری است، یا اینکه می‌توان از طریق بخش‌هایی از زنجیره تأمین جهانی وارد این بازار شد.
بیشتر بخوانید: TotalEnergies و KKR به ظرفیت خورشیدی ۷۰۰ مگاواتی در ایالات متحده اضافه کردند
ربات مدرن تنها یک محصول نرم‌افزاری نیست و عملکرد آن به موتورهای الکتریکی، حسگرها و سایر زیرساخت‌های صنعتی وابسته است. بدین ترتیب، رشد صنعت رباتیک بر صنایع تأمین‌کننده مواد و قطعات نیز تأثیر خواهد گذاشت.
مزیت‌های ایران در تولید مواد پایه
ایران در برخی از صنایع پایه مانند آلومینیوم و مس دارای ظرفیت‌های تولید قابل توجهی است. مجتمع‌های بزرگ مس مانند سرچشمه و سونگون نقش مهمی در تولید کنسانتره کشور دارند. همچنین، ایران در سال ۲۰۲۵ با تولید حدود ۳۱.۸ میلیون تن فولاد خام در رتبه دهم تولیدکنندگان جهان قرار گرفت. با این حال، ایجاد مزیت رقابتی در صنعت رباتیک نیازمند توانایی تبدیل مواد پایه به محصولات مهندسی با دقت و کیفیت بالا است.
مس به عنوان یکی از مواد کلیدی در برقی‌شدن اقتصاد جهانی، نقش حیاتی در صنایع مختلف دارد. بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، شکاف عرضه اولیه مس نسبت به نیاز پیش‌بینی‌شده در سال ۲۰۳۵ حدود ۲۵ درصد برآورد می‌شود. این موضوع اهمیت تولید مفتول‌های تخصصی و سیم‌های دقیق را بیش از پیش نمایان می‌سازد.
توسعه صنایع پتروشیمی نیز می‌تواند به زنجیره تولید رباتیک متصل شود، به شرطی که فرآیندهای تولید و کیفیت محصول به استانداردهای جهانی برسد. همچنین، صنایع معدن، نفت و گاز، فولاد، و لجستیک می‌توانند به عنوان مصرف‌کنندگان اولیه سامانه‌های اتوماسیون و ربات‌های تخصصی عمل کنند.
در نهایت، اگرچه ایران مزیت‌هایی در تولید مواد پایه دارد، اما ورود به صنعت رباتیک نیازمند سرمایه‌گذاری در فناوری، کیفیت ماشین‌آلات و توانایی رقابت در بازارهای صادراتی است. همچنین، محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها و دشواری در دسترسی به فناوری‌های مدرن می‌تواند توسعه بخشی از زنجیره ارزش رباتیک را تحت تأثیر قرار دهد.
بیشتر بخوانید: مدیریت تانکر پرایم استفاده از پلتفرم FleetVision را در ناوگان خود آغاز کرد · افزایش تقاضای گاز طبیعی صنعتی در ایالات متحده تا سال ۲۰۲۷
