افزایش تنش‌های ژئوپلیتیکی در منطقه خلیج فارس و اختلال در عرضه گاز طبیعی مایع‌شده (LNG) به‌ویژه در آستانه فصل سرد، چشم‌انداز تأمین انرژی را با ابهاماتی مواجه کرده است. این شرایط، به‌ویژه با توجه به وابستگی صنعت فولاد ایران به گاز طبیعی، نگرانی‌هایی را درباره افزایش هزینه تولید و محدودیت احتمالی تأمین انرژی ایجاد کرده است.
وضعیت کنونی بازار گاز و فشار بر صنایع فولاد
بر اساس تحلیل‌های اخیر، اختلال در تردد تنگه هرمز از تاریخ ۲۸ فوریه و حملات نظامی به تأسیسات انرژی منطقه در ماه مارس، فشار بر زنجیره تأمین LNG را به‌مراتب افزایش داده است. به‌عنوان مثال، حمله اسرائیل به میدان پارس جنوبی و پاسخ ایران به تأسیسات راس‌لفان قطر، از جمله رویدادهایی هستند که بر بازار انرژی تأثیر گذاشته‌اند. در این راستا، صادرات LNG از منطقه خلیج فارس به میزان ۸۰ درصد نسبت به سال گذشته کاهش یافته است که در صورت تداوم، می‌تواند بر تعادل عرضه و تقاضای گاز در بازارهای جهانی اثر بگذارد.
بیشتر بخوانید: رضا سپه‌وند مدیریت مصرف و بهینه‌سازی را راهکار مهار ناترازی انرژی دانست
تحلیل‌های موجود نشان می‌دهد قیمت گاز در اروپا در حال حاضر حدود ۹۰ یورو است، در حالی‌که در اوج بحران انرژی سال ۲۰۲۲، این قیمت از ۳۰۰ یورو فراتر رفت. همچنین، ذخایر گاز اروپا در اواخر اکتبر به ۷۴.۶ درصد رسیده، در حالی‌که این رقم در سال گذشته بیش از ۹۰ درصد بود. بنابراین، پایین‌تر بودن قیمت نسبت به اوج بحران قبلی به‌تنهایی به معنای رفع نگرانی‌ها درباره تأمین گاز نیست.
تأثیر بر صنعت فولاد و راهکارهای پیشنهادی
گاز طبیعی یکی از نهاده‌های اصلی تولید آهن اسفنجی در ایران است. در فرایند احیای مستقیم، گاز علاوه بر تأمین انرژی، نقش کلیدی در تبدیل گندله به آهن اسفنجی ایفا می‌کند. تغییر نرخ گاز می‌تواند به‌طور مستقیم بر بهای تمام‌شده تولید اثر بگذارد. طبق برآوردها، نرخ گاز واحدهای احیا از بهار تا شهریور ۱۴۰۵ حدود ۶۶ درصد افزایش یافته است و سهم گاز در هزینه تولید آهن اسفنجی نیز به‌طور قابل‌توجهی افزایش یافته است.
در این زمینه، کارشناسان به بررسی سه راهکار اصلی برای کاهش فشار بر صنعت فولاد پرداخته‌اند: نخست، حذف یا کاهش وزن هاب‌های اروپایی در فرمول قیمت‌گذاری گاز؛ دوم، بازنگری در ضرایب قیمت گاز و تفکیک گروه‌های مصرف‌کننده؛ و سوم، تضمین حداقل گاز موردنیاز برای واحدهای عملیاتی در فصل سرد. این اقدامات می‌تواند به حفظ ظرفیت تولید و کنترل هزینه‌ها کمک کند.
مجموعه تحولات بازار جهانی گاز و روند افزایش نرخ گاز واحدهای احیا نشان می‌دهد که صنعت فولاد ایران ممکن است با دو فشار هم‌زمان مواجه شود: افزایش هزینه انرژی و کاهش احتمالی دسترسی به گاز در زمستان. این شرایط می‌تواند به کاهش تولید، کوچک‌سازی فعالیت‌ها و حتی توقف برخی واحدها منجر شود.
بیشتر بخوانید: آمادگی نظامی ایالات متحده و اسرائیل برای حملات احتمالی به ایران · ایران به آسیای مرکزی برای تجارت روی می‌آورد
